Nieuw Pierke - Forum over democratie

Niet de 'hebzucht' van de vrije markt heeft de huidige crisis in de bankensector veroorzaakt, maar integendeel de verstoring van de vrije markt door maatregelen van de Amerikaanse overheid. Banken werden gedwongen een bepaald percentage van hun leningen te verstrekken aan hun plaatselijke gemeenschappen, met name wanneer deze gemeenschappen het economisch moeilijk hebben. En het Congres heeft Fannie en Freddie bevolen hun leningen uit te breiden naar leners met marginale kredietwaardigheid. De huidige puinhoop is duidelijk veroorzaakt, niet door de vrije markt, maar door overheidsbemoeienis die de vrije markt verstoorde. Toch volgens een goed gedocumenteerd artikel van economieprofessor Steven G. Horwitz.

Enkele uittreksels uit zijn artikel:

Fannie Mae en Freddie Mac worden gecontroleerd door het Congres, en werkten met de duidelijke belofte dat als ze zouden falen, ze zouden worden uitgekocht. Dat is nauwelijks een 'vrije markt'... In de vroege jaren 1990 vergemakkelijkte het Congres de kredietvoorwaarden van Fannie en Freddie (op één vierde van het eigen vermogen dat vereist wordt van commerciële banken), zodat ze meer leningen konden verstrekken aan arme gebieden....
In 1995 kregen Fannie en Freddie toestemming voor de subprime-markt... Verschillende pogingen werden ondernomen om de Fannie en Freddie in te tomen, maar die haalden in het Congres onvoldoende stemmen, vooral omdat beide organisaties belangrijke campagnebijdragen betaalden aan leden van beide partijen. Zelfs de New York Times zag al in 1999 precies wat er kon gebeuren dankzij deze zeer onvrije markt, en waarschuwde dat Fannie en Freddie zouden moeten worden uitgekocht als de woningmarkt zou dalen.
De Community Reinvestment Act vereist sinds 1994 dat banken een bepaald percentage van hun leningen verstrekken aan hun plaatselijke gemeenschappen, met name wanneer deze gemeenschappen het economisch moeilijk hebben. Bovendien heeft het Congres uitdrukkelijk bevolen aan Fannie en Freddie om hun leningen uit te breiden naar leners met marginale kredietwaardigheid, om het bezit van eigen woningen uit te breiden... Hoe goedbedoeld deze pogingen ook waren om meer Amerikanen een eigen huis te laten bezitten, het dwingen van banken om dat te doen en het kunstmatig verlagen van de kosten daarvan, vormt een groot deel van het probleem waarin we ons nu bevinden....

Terwijl dit alles gebeurde, pompte de Federal Reserve... geld in het kredietsysteem en dreef ze de rentetarieven lager en lager. Deze toestroom van krediet wakkerde de leningexplosie verder aan. Met voldoende middelen beschikbaar, dankzij uw vriendelijke monopolistische centrale bank (nauwelijks iets te maken met vrije markt), konden banken het zich veroorloven om steeds risicovoller en gevaarlijker te blijven lenen.

Het laatste hoofdstuk van het verhaal is dat in 2004 en 2005, na de boekhoudschandalen bij Freddie, zowel Freddie als Fannie boete deden aan het Congres door in te stemmen met uitbreiding van hun kredietverlening aan klanten met lage inkomens. Beiden gingen akkoord met het aankopen van grote hoeveelheden subprime en Alt-A leningen, wat aan de banken groen licht gaf om ze toe te kennen. Van 2004 tot 2006 steeg het percentage van leningen in die risicovolle categorieën van 8% tot 20% van de nieuwe Amerikaanse hypotheken. En de kwaliteit van deze leningen daalde: de afbetalingen werden geleidelijk aan kleiner, en steeds meer leningen begonnen met lage rentepercentages die later opwaarts zouden worden herzien. De banken aanvaardden risicovollere leners, want ze wisten dat ze een gegarandeerde koper hadden voor deze leningen: Fannie en Freddie, natuurlijk gesteund door ons als belastingbetalers. Ja, de banken waren 'hebzuchtig' naar nieuwe klanten en risicovollere leningen, maar ze reageerden op prikkels gecreëerd door goedbedoelde maar misplaatste ingrepen van overheden. Het zijn deze interventies die uiteindelijk verantwoordelijk zijn voor de riskante leningen die slecht afliepen en die het centrum vormen van de huidige crisis, en niet de "vrije markt".

Het besluit van Steven Horwitz: De huidige puinhoop is duidelijk veroorzaakt door overheidsbemoeienis met de vrije markt. Daarom is hij, samen met veel nobelprijswinnaars economie, tegen het 'reddingsplan' van minister Paulson om voor 700 miljard dollar aan probleemcredieten over te nemen van de banken.

Een laatste uittreksel uit zijn artikel:
Dit is waarom zo velen van ons die zich inzetten voor een vrije markt, tegenstander zijn van het reddingsplan. Het is het zoveelste voorbeeld van de lange geschiedenis van de privé-sector die zichzelf via de staat probeert te verrijken. Wanneer zij dat doet, biedt dit geen voordelen voor de gewone burger, in tegenstelling tot wat er gebeurt als bedrijven rijk proberen te worden in een concurrerende markt. Bovendien hebben diezelfde bedrijven veel voordeel gehaald uit de regulering die zij steunden en die velen van ons schade berokkende. Velen van ons vinden het uiteindelijke uiteenspatten van de zeepbel en de daaruit voortvloeiende verliezen het verdiende loon voor de vervalsing van het spel en het uiteindelijk gesnapt worden. Hen nogmaals belonen voor hun vervalsing van de spelregels is niet alleen moreel onredelijk, het is zeer slecht economisch beleid, gezien het feit dat het een boodschap aan andere potentiële spelvervalsers is dat ook zij beloond zullen worden voor hun ravage aan de Amerikaanse economie. Als we die bedrijven niet uitkopen zal er wat kortetermijn-pijn zijn, maar dat is de prijs die we betalen voor 15 jaar of meer van zotte leningen. Het voorgestelde reddingsplan zal de pijn niet kunnen voorkomen, maar hem alleen verbergen door een verschuiving en spreiding over de belastingbetalers en over een economie die verzwakt is door het lenen, de belastingen en/of de inflatie die nodig zullen zijn om die 700 miljard dollar te betalen. We zouden beter de korte termijn pijn rechtop dragen, de fouten van onze ontsporingen uitwissen, en vervolgens weer aan de slag gaan in onze vrije markt, zonder dat een ongecontroleerde uitvoerende macht diegenen probeert te 'redden' die het meest geprofiteerd hebben van de ontsporingen en intussen het meeste schade hebben berokkend aan onschuldige belastingbetalers.

De 'Open brief aan mijn linkse vrienden' van Steven G. Horwitz dateert van 28 september '08. Hij werd in het Nederlands vertaald door Luc Van Braekel, en staat (sinds 12.10.08) integraal op zijn website LVB.net. U kan hem hier ... lezen.

Wie meer commentaar, achtergrondinformatie en een analyse van de oorzaken van de financiële crisis zoekt, kan die b.v. vinden op de blog waar de professoren Gary S. Becker (Universiteit van Chicago, Departments of Economics) en Richard Posner (Universiteit van Chicago, Law School) met elkaar in gesprek gaan (in het Engels), hier ....