Nieuw Pierke - Forum over democratie

Een werkgroep 'Wallonie-Bruxelles' boog zich een jaar lang over de gemeenschappelijke toekomst en de instellingen van de Franstaligen in België. In hun besluiten, die ze op 15 december '08 voorstelden, pleiten ze wel voor een vereenvoudiging van de politieke instellingen en administaties, maar zonder een enkel concreet voorstel te doen. Behalve alweer de 'essentiële' eis van een uitbreiding van Brussel en een verbinding ervan met Wallonië. Ze stellen ook voor de 'Franse Gemeenschap' een nieuwe naam te geven: 'Federatie Wallonië-Brussel'. Hiermee geven ze aan dat ze, naast een gewenste uitbreiding van Brussel, ook Brussel zelf beschouwen als een gebied dat de Franstaligen toebehoort. Moeten de Vlaamse partijen hierop niet snel met een 'NON' reageren?  (Aanvulling op 18.12)

Toenmalig minister-president van de Franse Gemeenschap Marie Arena richtte in november 2007 een werkgroep 'Wallonie-Bruxelles' op om na te denken over de gemeenschappelijke toekomst en de instellingen van de Franstaligen in België, nu in hoofdzaak verdeeld over de Franse Gemeenschap, het Waals Gewest en de Brusselse COCOF (Commission Communauté française - die, in tegenstelling tot de Vlaamse Gemeenschapscommissie in Brussel, de bevoegdheid heeft om decreten uit te vaardigen). In hun besluiten waarover Le Soir op 15 en 16 december '08 bericht, staat niets concreet, behalve alweer de eis van een voldoende grote uitbreiding van Brussel, zodat het aansluit bij Wallonië.

Letterlijk: « L’élargissement de la Région bruxelloise est une revendication essentielle de nature à donner un territoire contigu à Bruxelles et à la Wallonie. » En journalist Pierre Bouillon voegt er aan toe: "ce texte fera bien davantage de potin en Flandre que du côté de ceux qu’il devrait intéresser en premier lieu." Dat zal wel, dat dit deining moet veroorzaken in Vlaanderen, als ze al weer komen aandraven met hun eis tot uitbreiding en hun 'corridor', in plaats van orde op zaken te stellen in hun eigen instellingen.

In de 'Groupe Wallonie-Bruxelles", onder leiding van Antoinette Spaak (FDF) en Philippe Busquin (PS), werden gesprekken gevoerd om tot een consensus te komen over de organisatie van de instellingen voor de Franstaligen. Het debat werd vooral gevoerd tussen 'regionalisten' (vooral in de PS - waar de meeste voorstanders te vinden zijn voor 'alles naar de Gewesten') en 'communautaristen' (meer bij Ecolo, CDH en MR te vinden, de voorstanders van een sterke Franse Gemeenschap). De werkgroep omvatte 18 politici van alle partijen en 18 vertegenwoordigers van het 'maatschappelijk veld' ('voix de la société civile'). (Aanvulling op 18.12.08: de 'société civile' werd niet meer betrokken bij de opstelling van het eindrapport en voelt zich misbruikt. Zie nota hierover onderaan dit artikel: 'Société civile = fâchée'). Er werd in verschillende commissies gewerkt. Er kwamen eerder al enkele tussenrapporten uit, onder andere een met een voorstel om het onderwijs volledig over te dragen aan de Gewesten. In Le Soir van zaterdag 14.06.08 kon men al een deeltje van de besluiten van die onderwijscommissie lezen: "De zwakheden van ons onderwijs, haar onbekwaamheid om zowel de sociale breuk weg te nemen als onze bedrijven de competenties te leveren die noodzakelijk zijn voor hun ontwikkeling werden vastgesteld als een van de hoogste prioriteiten waar Wallonië en Brussel moeten aan werken.... De te zwakke overeenstemming van het onderwijs met verschillende regionale werkelijkheden en haar onvermogen om ten volle verschillende behoeften van Brussel en Wallonië in rekening te brengen kwam constant terug... De mogelijkheid tot regionale verschillen van het onderwijs werd derhalve herhaaldelijk geciteerd. De omvang van die hervorming gaat van een intensievere betrokkenheid van de Gewesten via een maximalisatie van politieke kruisbestuiving tot de transfert van de organisatiebevoegdheid naar de Gewesten met de mogelijheid de programma's aan te passen binnen een algemeen gemeenschappelijk kader of nog tot een pure en simpele volledige regionalisering."

Status quo
Daar is in het finaal syntheserapport (van slechts 5 blz...) geen sprake meer van. Er wordt in tegendeel gepleit voor een status quo, behalve dus wat de grenzen van Brussel betreft. De Franstalige gemeenschap houdt volgens de werkgroep best een eigen regering en een parlement, die nu de wettelijke benaming 'Franse Gemeenschap' (Communauté française) heeft. De communautaristen hebben het dus duidelijk gehaald op de regionalisten. Het rapport pleit voor een verbetering van de samenhang tussen de verschillende gemeenschaps- en gewestelijke instellingen, de Waalse en de Brusselse, "in het belang van de ontwikkeling van Wallonië en Brussel." Verder vraagt de groep dat de Franse gemeenschap meer aandacht zou hebben voor regionale bijzonderheden en eventueel dat ze een gedifferentiëerde politiek zou voeren, in functie van levensgemeenschappen en werkgelegenheidsbassins. ("La Communauté devrait mieux entendre les spécificités régionales, quitte à engager des politiques différenciées en fonction des bassins de vie ou d’emploi.") (NvdR: in een artikel hierover van 15.12.08 op de website van DS wordt net het omgekeerde geschreven, "dat ze vraagt dat de Franse gemeenschap meer aandacht heeft voor regionale bijzonderheden en dat ze stopt met een aparte politiek te voeren, in functie van levensgemeenschappen en werkgelegenheidsbassins." Ach, die kwaliteitskranten toch...).

Ook zouden de politieke instellingen en administratieve diensten moeten vereenvoudigd worden, maar daarover komt geen enkel concreet voorstel uit de bus. Er moet daar nog verder over worden gepraat... (« Le débat ne peut être tranché a priori. Il doit être poursuivi en dehors de tout dogmatisme par une évaluation pragmatique identifiant la localisation qui s’avérerait la plus optimale pour la gestion efficace de chaque matière. ») Overdracht van onderwijs en cultuur naar de Gewesten? Vereenvoudigingen van de instellingen? Op de lange baan. Besluit van al dat palaver: 'We zien nog wel'... De onderwijscommissie lijkt zich niet neer te willen leggen bij de nietszeggende besluiten, en is zinnens verder te werken. Zo wil Christophe Collignon (PS) ervoor ijveren dat de Franse Gemeenschap nog wel bevoegd blijft voor de normen in het onderwijs (zelfde programma's, zelfde diploma's), maar dat het Franstalig 'Gemeenschapsonderwijs' overgedragen wordt aan de Gewesten, die er de inrichtende macht van zouden worden. Al die commissievergaderingen veranderen dus nog steeds niets aan de rampzalige situatie van het Franstalig onderwijs, een van de slechtse van de landen van de OESO, ondanks het feit dat het zelfs volgens de PS nu al tot een van de best gefinancierde van de hele wereld behoort. (Zie ook 'Geen vuilbakscholen meer?, hier ...) Neen, liever een corridor eisen.

De enige concrete punten zijn de eis voor een betere financiering en een uitbreiding van het Brussels Gewest, zodat Brussel en Wallonië een aaneensluitend grondgebied worden. Is dat nu dè prioriteit "in het belang van de ontwikkeling van Wallonië en Brussel" ? Met dergelijke (non-)besluiten moet men zich toch afvragen of die commissie wel enige zin voor verantwoordelijkheid heeft en voor de juiste prioriteiten voor hun 'Franstalige gemeenschap'? Voor de 'Communauté française' stelt de werkgroep een nieuwe naam voor: 'Fédération Wallonië-Bruxelles. De 'Franse Gemeenschap' met haar parlement en regering is in Brussel bevoegd voor de 'persoonsgebonden' zaken van de Franstaligen in Brussel (via de COCOF, de Commission Communautaire Française, die verordeningen en decreten kan uitvaardigen). Wanneer voorgesteld wordt 'Franse Gemeenschap' te vervangen door 'Federatie Wallonië-Brussel geven ze hiermee aan dat Brussel voor hen een gebied is dat de Franstaligen toebehoort. Enig protest hiertegen van de Vlaamse partijen zou toch nuttig zijn. En kan zo een naamsverandering zomaar, zonder een speciale meerderheid, dus ook een Vlaamse meerderheid, gezien de benaming 'Franse Gemeenschap' in de grondwet staat (*)?

De traditionele Franstalige partijen komen dus niet tot een verder besluit dan het behoud van een status quo, zonder enige grondige aanpak van hun versnipperde instellingen, alhoewel ze die indruk niet willen geven. De titel van het artikel van Le Soir op dinsdag 16.12.08 over het rapport resumeert nochtans duidelijk de situatie: "Status quo (quoi qu'on en dise) sauf sur l'école."

Andere stemmen in Brussel

De nieuwe partij Pro Bruxsel ziet dat anders, en eist een volwaardig federalisme op basis van de Gewesten
Uit haar persbericht van 15 december '08:
"Pro Bruxsel eist een federalisme dat uitsluitend gestoeld is op de Gewesten en daarom vraagt ze de overdracht van alle bevoegdheden die momenteel aan de Gemeenschappen toevertrouwd zijn naar de Gewesten. Dit zal ieder Gewest de mogelijkheid geven een politiek te voeren die het meest rekening houdt met de specifieke eigenschappen van de inwoners van een Gewest, onafhankelijk van de taal die ze spreken, hun afkomst, hun geloof of hun cultuur. Een dergelijke federale organisatie van de staat, gebaseerd op de Gewesten, zal de verdienste hebben van een grotere institutionele helderheid, het zal veel doorzichtiger voor de burger zijn en de administraties zullen duidelijker omlijnde doelstellingen hebben.
Natuurlijk zal dit alles pas mogelijk zijn als elk Gewest erkend wordt als autonoom en gelijkwaardig. Het is evident dat België, vanuit dit perspectief, zal bestaan uit vier Gewesten: het Vlaamse, het Waalse, het Brusselse en het Duitstalige.
De interpersoonlijke solidariteit moet worden gegarandeerd door een federale Staat die de overblijvende zware bevoegdheden beheert zoals financiën, landsverdediging, buitenlandse zaken en, uiteraard, de sociale zekerheid waarin begrepen de pensioenen, de gezondheidszorg en de hulp aan de zwakkeren van de samenleving. Om de financiering van de Gewesten te verzekeren zal de personenbelasting op arbeid worden geheven in het Gewest waar de inkomsten van het werk worden gegenereerd. Er zullen mechanismen voor interregionale solidariteit moeten worden gecreëerd waarvoor de federale Staat garant moet staan...."
Pro Bruxsel noemt zich "een politieke, niet communautaire, partij van de Brusselse burgers". Benieuwd naar de uitslagen van de regionale verkiezingen van juni 2009, en of veel Brusselaars hun stem zullen geven aan die partij. Hun website ....

Het 'collectief' Bruxsel Forum laat ook een andere klank horen dan de werkgroep 'Wallonie-Bruxelles'. Het meent dat de noodzakelijke dialoog voor Brussel moet hervat worden. Volgens hen moeten de drie burgemeesters van de rand wel benoemd worden, maar kan dit geen preliminaire voorwaarde zijn voor het opnieuw opstarten van de onderhandelingen over de staatshervorming. Uit hun persbericht van 15.12.08: "Deze problemen kunnen elders besproken worden, net als de uitbreiding van Brussel met gemeenten van Vlaanderen en Wallonië. Het statuut van het Brussels hoofdstedelijk gewest en de billijke financiering ervan zijn absolute prioriteit, die niet aan voorafgaandelijke voorwaarden mogen onderworpen zijn. Het gaat over leven en dood van het gewest en de levenskwaliteit van haar inwoners, die door de benoeming van drie burgemeesters en de hypothetische uitbreiding van Brussel met enkele gemeentes op geen enkele manier zullen worden opgelost. Mogen de Franstalige politici, die ermee opscheppen dat ze Brussel verdedigen, blijven doorgaan met het blokkeren van noodzakelijke hervormingen en Brussel blijven gijzelen om de problemen van de rand op te lossen? Als het brandt in huis houdt men er zich toch ook niet mee bezig de geraniums te redden...
Hun website ...

Eerdere artikels over de 'corridor':
- "Wat napraten over het corridortje", hier ...
- "It's not the corridor, stupid", hier ...
- "Franstalige 'geostrategie', hier ...

(*) De Belgische grondwet
Art. 2. België omvat drie gemeenschappen : de Vlaamse Gemeenschap, de Franse Gemeenschap en de Duitstalige Gemeenschap.
Art. 115 § 1. Er is een Parlement van de Vlaamse Gemeenschap, Vlaamse Parlement genoemd, en een Parlement van de Franse Gemeenschap,..
Art. 121 § 1. Er is een Regering van de Vlaamse Gemeenschap en een Regering van de Franse Gemeenschap, ...

Société civile = fâchée

Le Groupe Wallonie-Bruxelles a donc adopté son rapport sur nos institutions francophones (Le Soir de lundi et mardi). Tout le groupe ? Non. Il a été adopté par les 18 politiques du groupe mais les 18 délégués de la société civile (patrons, syndicats, etc.) ont été tenus à l’écart. « Le rapport a été rédigé par les membres politiques dans un long processus de négociation dont ont été exclus les membres de la société civile », regrette Alain Maskens (Manifesto). Claude Desseille (Union des entreprises de Bruxelles) : « Nous regrettons vivement la manière de fonctionner de cette commission et certains de nos confrères se posent la question de savoir l’utilité d’être encore présents dans celle-ci. » Côté politique, on plaide : « Ce qui était visé, c’était un consensus politique sur l’avenir des institutions et cet accord, qui n’allait pas de soi, on l’a. » Soit. En attendant, la société civile a la féroce impression d’être (juste) venue tenir la chandelle. (Pierre Bouillon, Le Soir 17 dec 08)