Ontvang de nieuwsbrief op regelmatige basis
Op maandag 9 november '09 programmeerde Canvas-Terzake een item met Goedele Liekens als studiogast naar aanleiding van een fel omstreden interview dat de seksuologe de dag voordien in het Nederlandse televisieprogramma '1 op 1' had met de veroordeelde Nederlandse pedofiel en medeoprichter van de ‘Partij voor Naastenliefde, Vrijheid en Diversiteit’, Ad van den Berg.
Goedele, die meteen toegaf dat ze niet de meest doorwinterde specialiste was inzake pedofilie – en dat bleek bij momenten ook uit het 45 minuten durende interview met haar overigens onaangekondigde studiogast - zette qua interviewtechniek echter een opmerkelijk contrast neer in vergelijking met de journalistieke aanpak die haar de dag nadien in de Terzake-studio te beurt viel, toen ze door Kathleen Cools ter verantwoording werd geroepen voor haar ‘journalistieke wandaad’ op de Nederlandse televisie.
Deviant
De vraag of het Nederlandse televisieprogramma nu al dan niet een forum had moeten geven aan een veroordeelde pedofiel, had ondertussen bij flink wat kijkers de discussie aangezwengeld en had blijkbaar ook de Terzake-redactie bezig gehouden: “We hebben op de redactie behoorlijk wat discussie gehad of we dit wel zouden brengen”, gaf Kathleen Cools tijdens de uitzending toe.
Dat kijkers die vraag opwerpen, klinkt aannemelijk. Voorts was het ook mijn eerste confrontatie met een pedofiel en dat voelde bepaald onwennig en confronterend, waarbij ik er meteen aan moet toevoegen dat ik na ’45 minuten Goedele in gesprek met een pedofiel niet meteen de behoefte voelde voor een tweede confrontatie: wellicht was ook meteen een bijkomende verdienste van de uitzending met Goedele. Als redacties echter overwegen om deviante maatschappelijke thema’s en figuren die dergelijke thema’s belichamen onder de mat te vegen omdat ze niet beantwoorden aan een maatschappelijke consensus, krijgt diezelfde overweging al meteen een heel andere bijklank.
Hoe dan ook had de Terzake-redactie uiteindelijk beslist om het item te programmeren, al zinderde de redactionele tweespalt nog overduidelijk na tijdens het vraaggesprek. Cools: "Ik vraag me af, zwijg je zo'n mens niet beter dood, of worden we anno 2009 toch nog beter van een discussie over pedofilie?" De interviewstijl van Kathleen Cools ademde acht minuten onverkort de hang naar zelfcensuur en veroordeling uit, omdat Goedele zich tot het interviewen van een pedofiel had laten verleiden. Filososoof Johan Sanctorum plaatste hierover meteen een pertinente analyse op zijn webstek .
Improvisatie
Goedele werd in het programma ‘1 op 1’ duidelijk gedreven door de drang om te weten, te begrijpen, te doortasten en te doorgronden. Wie de uitzending integraal bekeek, kon moeilijk anders dan vaststellen dat ze die aartsmoeilijke opdracht met verve vervulde. Als je daarenboven beseft dat het om een geimproviseerd interview ging met een onaangekondigde gast, dan verdiende die interviewprestatie alleen maar superieure lof.
Met haar onbevangen, ingetogen, open, empathische aanpak, maar vooral ook door de luisterbereidheid en weetgierige zoektocht naar de drijfveren en motieven van de kinderlokker, ontlokte Goedele Liekens bij haar studiogast niet alleen een aantal bekentenissen die hij nooit eerder in het openbaar had gedaan, maar fileerde ze de man ook genadeloos, of beter; door haar aanpak fileerde de man vooral zichzelf.
Niet professioneel
Liekens putte daarbij voluit uit haar professionele ervaring, eerder opgedaan als therapeute bij de Nederlandse Rutgersstichting. “Dit wil ik nu echt wel eens weten ...”, “Ik probeerde van hem voortdurend te weten te komen of…”, “Daarom dat ik ging doorvragen ..”, probeerde ze tevergeefs aan Kathleen Cools over haar aanpak van haar gesprekspartner duidelijk te maken.
Tegenover het subtiele fileermes van Goedele Liekens stond de botte hakbijl van VRT-journaliste Kathleen Cools, die tegen alle basisprincipes van de kwaliteitsjournalistiek in, de ene clichématige veroordeling na het andere de ether in slingerde, doorspekt met suggestieve voorzetjes zoals: “Dit roept bij mij walging op”, “Wat mij vooral stoort aan het gesprek …”, “Als je jezelf bezig ziet, heb je dan niet het gevoel dat je meer weerwerk had moeten bieden …”. Het lijkt stilaan een benadering die in bepaalde redactionele milieus tot de journalistieke huisstijl is gaan behoren.
“Je moet die mensen niet in de verdrukking duwen, want dan kom je niets te weten”, zo pareerde Goedele Liekens intelligent de vooringenomen opmerkingen van interviewster Kathleen Cools. “Dat hebben we natuurlijk geleerd in ons vak als therapeut." Goedele gaf ook duidelijk aan dat ze niet het proces van de man wilde maken. “Daar is een uur niet lang genoeg voor. Dan ben je niet professioneel bezig.”
Bijscholing
Uitsmijter van het interview in Terzake was de slotvraag van Kathleen Cools: “Want je zou kunnen zeggen (…); dit is gewoon een vieze ouwe (sic) man en laten we hem voor de rest maar laten (sic).”
"Maar dat is een oordeel”, probeerde Goedele nogmaals duidelijk te maken. “En ik ben niet daar om te oordelen over die man.” Aan het interviewgesprek zelf hadden de kijkers van het ‘1 op 1’-programma met Ad van den Berg trouwens voldoende om zelf een oordeel te vellen. Dat moest Goedele Liekens niet in de kijkers hun plaats doen.
Liekens zette in dit programma een puike journalistieke prestatie neer, die Kris Hoflack, hoofdredacteur duiding bij de VRT, ernstig zou moeten doen overwegen om haar als anker van Terzake in te schakelen. De beeldband van de '1 op 1'-uitzending met Goedele Liekens, zou daarbij alvast als verplicht materiaal kunnen dienen in het kader van de journalistieke bijscholing van sommige journalisten.
Alleen al het feit dat Canvas in Terzake het interview van Liekens behandelde, nog los van de stijl van vragen stellen van Kathleen Cools, levert 'uiteraard' nogal wat emotioneel commentaar op. Voor sommigen mag men een pedofiel geen enkel platform bieden om zijn mening te verkondigen. Het onderwerp roept nogal wat passies op, waardoor volgens mij een essentieel aspect van de zaak riskeert uit het oog verloren te worden. En die is dat we bij onze zenders geen enkel lang, kwaliteitsvol interview of debat over maatschappelijk relevante thema's hebben. Of men al of niet pedofielen een platform moet bieden kan hier niet eens ernstig en grondig aan bod komen. We krijgen alleen de hakbijlstijl van Terzake te zien, over een lang interview dat ... op een andere zender werd uitgezonden. Waarom zendt Canvas geen debatten of interviews uit van 45 minuten - en langer - over de staatsschuld, de angst voor de islam, het migrantenstemrecht, de regularisatie van azielzoekers, de bankencrisis, de sociale zekerheid, de pensioenen en nog meer onderwerpen die zeker veel mensen bezig houden? Daar is een 'huisstijl' voor nodig, die blijkbaar ontbreekt bij de VRT, om dat op een aantrekkelijke manier te brengen.
Philippe Van den Abeele