Nieuw Pierke - Forum over democratie

20.02.10 Griekenland versus België
U hebt deze sage niet op de voet gevolgd? Geen nood, want het verhaal is heel eenvoudig: Griekenland is failliet. En het bankroet van Griekenland mag deze week dan al groot nieuws zijn omdat de zwakke Griekse financiële toestand de stabiliteit van de Europese eenheidsmunt bedreigt, het is een feit dat Griekenland al jarenlang aan de grond zit. In 2009 bedroeg het Griekse begrotingstekort 12,7 procent van het bruto binnenlands product. De totale schuld bedroeg 113,4 procent van het bbp. Dat zijn cijfers die niet zomaar van vandaag op morgen ontstaan...
Eigenlijk draait het hierom: Griekenland gaat al heel lang gebukt onder die problemen, en toch is er niets aan gedaan, omdat het uiterst partijgebonden politieke systeem van het land volledig verlamd is. Probeer maar eens een hervorming van de sociale zekerheid door te voeren in Griekenland, bijvoorbeeld door de pensioenleeftijd te verhogen of brugpensionering te ontmoedigen, en kijk wat er gebeurt. In 2008 leidde de goedkeuring van een wetsvoorstel over de pensioenhervorming tot grootschalige rellen. De regering boette massaal aan populariteit in en verloor de volgende verkiezing...
De politieke klasse is zich bewust van de economische problemen van het land, maar ontkent ze...
Maar op een ander vlak delen de Verenigde Staten ook in die zwakheden van Griekenland. Onze problemen zijn dan misschien niet precies dezelfde, maar we worden wel geconfronteerd met een vergelijkbaar niveau van politieke verlamming en van partijpolitieke toestanden...
Het goede nieuws is dat het bankroet van de regering van de Verenigde Staten geen voorpaginanieuws is en dit de komende jaren ook niet zal worden: door de omvang van ons land, ons ondernemerschap en onze relatief open bedrijfscultuur zullen we het nog wel een hele tijd uithouden. Maar de crisis in Griekenland bewijst dat de combinatie van schulden en een politieke impasse dodelijk kan zijn. De catharsis die we voelen wanneer we geconfronteerd worden met dit schouwspel, namelijk een Artistoteliaanse mengeling van angst en medelijden, zou ons veel harder aan het schrikken moeten brengen dan tot nu toe gebeurd is.
(Anne Applebaum, columniste voor The Washington Post en Slate Magazine, in een opiniestuk 'Amerika is Griekenland in het klein', De Standaard, zaterdag 20 februari 2010)

15.02.10 Getoeter van Verhofstadt (Mia Doornaert)
Er is geen probleem met de islam in Europa. Er is alleen maar een probleem met Europeanen die zich vragen durven stellen over wat hun identiteit is, want dat is fascistoïde. Wat flink dat Guy Verhofstadt die boodschap naar de Franse president stuurde....
Frankrijk is van oudsher een immigrantenland en heeft opeenvolgende golven haveloze immigranten (Armeniërs na de Eerste Wereldoorlog, joden uit Oost-Europa, Italianen, Portugezen, bootvluchtelingen uit Indochina, enzovoort) geïntegreerd. Waarom stokt nu sinds generaties wel de integratie van een belangrijke groep migranten uit de moslimwereld?...
Verhofstadts 'werkstuk' is vooral een emotionele uitval tegen Sarkozy. Ten eerste is Sarkozy geslaagd in iets wat paars nooit kon: uiterst rechts electoraal sterk terugdringen, zonder zijn ziel te verkopen. Ten tweede is Sarkozy een katholiek (al is zijn levenswijze niet heel 'katholiek') en voor onze antiklerikalen mag je alles zijn, behalve christen.
Maar vooral speelden Nicolas Sarkozy en Angela Merkel een belangrijke rol om een Belgische 'tsjeef', en dan nog een praktiserende katholiek, een Europese topfunctie te helpen geven. Dat Frankrijk en Duitsland voor de wijsheid en discrete diplomatieke vaardigheid van een Herman Van Rompuy kozen, daar waar Belgiës Grote Liberale Leider nooit een Europese toppost kon krijgen, dat getuigt natuurlijk van hopeloze slechte smaak.
Met zijn uitval heeft Verhofstadt zijn geloofwaardigheid niet opgevijzeld. Het Franse gezegde dat 'alles wat excessief is onbeduidend wordt', gaat ook in dit geval op. Niet verwonderlijk dat de Franse minister van Buitenlandse Zaken, Bernard Kouchner, dat getoeter geen inhoudelijk antwoord waardig achtte.
(Mia Doornaert, onafhankelijk adviseur van de premier, in haar tweewekelijkse column in De Standaard, op 15 febr '10, als reactie op een artikel van Verhofstadt, Le Monde 11.02, De Standaard 12.02: 'Er is iets aan het rotten in Frankrijk' )

13.02.10 Zijn rijke kinderen slimmer? (Lorin Parys)
Het beleid moet blijven innoveren en experimenteren met het weghalen van de beschotten tussen ASO, BSO en TSO. De aangekondigde hervorming van het middelbaar, die leerlingen toelaten later te kiezen, kan soelaas brengen. Je kunt leerlingen individueler coachen en extra ondersteuning voorzien.
Maar als we iets moeten leren uit vijftig jaar inspanning, is dat meer van hetzelfde geen optie is. Het past niet om te roepen dat de overheid meer moet doen, er is nog nooit meer gedaan. We zitten aan de grenzen van wat de overheid kan doen. En dus is het nu tijd om te zeggen dat ook de ouders hun verantwoordelijkheid moeten nemen. Om zoon- en dochterlief te stimuleren hun talenten maximaal te laten renderen. Om kinderen gezonde ambitie bij te brengen en verder te laten springen. Om te helpen zorgen voor een rijke woordenschat bij migrantenkinderen. In Leuven help ik af en toe een jonge Marokkaanse Belg met lezen en schrijven. Zonder extra hulp redt die jongen het eenvoudigweg niet. Maar naschoolse bijles is zinloos als er thuis enkel Marokkaans wordt gesproken, als de scouts in het weekend niet kunnen, maar lessen Arabisch wel. Wat helpt een maximumfactuur als Nederlandstalige televisie afwezig blijft maar Al-Arabyia alomtegenwoordig is thuis? Daar zou ik het graag over hebben. De bal ligt in het kamp van de ouders. Want rijke of Belgische kinderen zijn niet slimmer dan hun collega's uit arme of migrantengezinnen.
Lorin Parys, voorzitter van Flanders DC, de Vlaamse organisatie voor ondernemingscreativiteit, in zijn wekelijkse column 'De paradox van Parys', De Standaard, vrij 12.02.10. Hij schrijft deze column in eigen naam.

12.02.10 Strategische keuzes voor het sociaal beleid (Frank Vandenbroucke)
(Sanering) De doelstelling om het primaire saldo van de gezamenlijke overheden met 5% van het BNP te verbeteren in de periode 2010-2015 impliceert een sanering die, qua impact op de lopende verrichtingen van onze overheden, de grote saneringsoperaties van de voorbije 40 jaar aanzienlijk zal overtreffen. Met efficiëntiewinsten alleen zal dit niet gebeuren: als men dit wenst te realiseren, dan zal men moeten ingrijpen in het uitzicht en in de doelstellingen van overheden en in de wijze waarop ze hun middelen verzamelen. Willen of niet, met zo’n budgettaire doelstelling wordt het hele huis grondig vertimmerd, en men zal daarbij strategische keuzes moeten maken m.b.t. het soort van huis dat men wenst.
(Tewerkstelling) De budgettaire kostprijs van het tewerkstellingsbeleid lag vaak hoog. Ik heb het dan niet alleen over de lastenverminderingen, maar ook over de dienstencheques, en over een aantal "aanmoedigende" maatregelen die netto misschien eerder kosten aan de begroting dan ze opbrengen. Die hoge kostprijs is soms moeilijk te vermijden, maar soms ook het gevolg van een gebrek aan consequentie. Zo heeft het weinig zin om met belangrijke algemene lastenverminderingen over de brug te komen, als er geen volgehouden vorm van loonmatiging is. Daarmee neem ik niet de stelling van de werkgevers over dat we vooral een probleem van loonkost hebben in dit land (ook daar zit nogal wat eten en drinken in en hoort nuance). Maar de lastenverminderingen hebben te vaak moeten dienen om sociaal overleg vlot te trekken.
(Activering) Het activeringsbeleid volgde in de meeste landen een dubbel spoor: enerzijds grondige ingrepen in de uitkeringsstelsels (verminderen en inkorten van de werkloosheidsuitkeringen qua duur; overgang naar bijstandsstelsels); anderzijds een flankerend beleid in de vorm van een striktere begeleiding en opvolging van werkzoekenden. De activering hanteerde dus in belangrijke mate een "financieel" – vaak hardvochtig – instrument: door het korten van werkloosheidsuitkeringen werden werkzoekenden meer dan vroeger financieel gedwongen om beschikbaar werk te aanvaarden. Dat laatste is in België niet gebeurd... Als we, zoals in andere landen gebeurd is, zouden activeren door uitkeringen af te schaffen of te verminderen, dan zouden we inderdaad minder een beroep moeten doen op "opvolging" en "administratieve procedures".... Als we willen dat werkloosheidsuitkeringen voldoende hoog zijn, dan moeten we blijven inzetten op activeringsstrategieën met veel begeleiding, oproepingen, contactverplichtingen, administratieve sancties. Het flankerende activeringsbeleid afzwakken is dan zeker geen goede optie.
'Strategische keuzes voor het sociale beleid', essay, 34 blz., door Frank Vandenbroucke

12.02.10 Europa en 'keffer' Verhofstadt (Mark Grammens)
Het pleit niet voor "Europa" dat het vooruitgestuwd wordt door politici die uit de nationale politiek zijn verdreven of eruit zijn weggevlucht. Een van hen is Guy Verhofstadt. Met veel misbaar probeert hij, precies zoals hij dat vroeger ten onzent deed, de aandacht op zichzelf te vestigen door grootse verklaringen af te leggen, klinkende burgermanifesten te publiceren, en in het algemeen vervolgens niets te doen van wat hij beloofd had te doen als hij het maar voor het zeggen zou krijgen. Veronderstellend dat men hem in Vlaanderen stilaan begint te kennen en aan zijn retorische trucs schouderophalend voorbij gaat, stalt hij zijn waar nu uit op de Europese markt. En dus schrijft hij bijvoorbeeld een "open brief' aan voorzitter Herman van Rompuy om te klagen dat het "niet goed gaat met de Unie" en zijn klassieke verhaal af te steken over de "wil" tot dadendrang. "Ik wil méér Europa," zo luidt het kort en goed. Goed? Ach, we horen dat nu al vijftig jaar: faire l'Europe, of Europa bauen, in alle talen van de tegenwoordige Unie. Is dit nog iets meer dan een massieve inhoudloze politieke wilsvorming, zo hol als het maar kan?....
Men merkte al ter gelegenheid van de jongste Frans-Duitse "top" in Parijs dat deze twee landsbesturen niet meer wachten op "Europa" maar de zaken in eigen handen nemen. Wat "Europa" straks moet beslissen, hebben zij daar, op het Elysée, reeds vastgelegd, - en wie zal hen ongelijk geven?... Maar heet zoiets "Europa"? Het is ieder voor zich, - of heeft men de les van Opel-Antwerpen nog niet geleerd?....
De honden blaffen, met onze irritante keffer Verhofstadt vooraan, maar de karavaan trekt verder, op weg naar langzame maar zekere machtsverschuivingen in de wereld als geheel en in Europa in het biezonder. Wee degeen die niet tijdig de signalen heeft gezien, en nog niet beseft dat de globalisering, en de daaraan voorafgaande europeanisering, en alle andere vormen van internationalisering, tenminste tijdelijk buiten werking worden gesteld. Bekijk dit positief: hier ontstaat, als men dat wil en men laat de kans niet glippen, de tegenkracht van de regionale renaissance, van de lokale werkelijkheid, van een patriottisme dat noch geglobaliseerd noch ge-europeaniseerd is geworden.
(Mark Grammens, Journaal nr. 569, 11 febr '10)

12.02.10 Leiding SP in de betere Brusselse nachtclubs (Mark Grammens)
Als Freya Van den Bossche nu nog een maand verlof neemt, zoals zij openlijk zegt te willen doen, zal Vlaanderen straks gedurende vier maanden geen minister van Energie, Wonen, Sociale Ekonomie en Steden hebben gehad.... De nog steeds achter de schermen aktieve oud-voorzitter van de SP, Vande Lanotte, heeft met de gedachte gespeeld om de huidige voorzitster, mw. Gennez, die niet in staat lijkt om de partij naar een verkiezingsoverwinning te leiden, met de opvolging van Van den Bossche te belasten, zodat zijn West-Vlaamse beschermeling, Crombez, partijvoorzitter kon worden. Door de agressieve wijze waarop Van den Bossche haar (niet bestaande) "recht" op zwangerschapsverlof opeist, valt dit plannetje in duigen...
Het nogal gênante vertoon dat Freya van den Bossche ten beste heeft gegeven, werd in de media niet bekommentarieerd. De alliantie die de VRT en de bladen gesloten hebben met SP-voorzitster Gennez houdt stand: over de krabbenmand die de SP geworden is, wordt niet bericht, en zeker wordt de vraag niet gesteld of de SP niet gediend zou zijn bij een betere voorzitter, en of dus, jazeker, het geen goed idee zou zijn geweest om van de vier maanden afwezigheid van Van den Bossche gebruik te maken om Gennez weg te belonen met een ministerportefeuille....
De leiding van de SP staat in verkiezingstijden aan de toog van het volkscafé, maar is in andere tijden aan te treffen in de betere nachtclubs van Brussel, en smeedt daar de vriendschapsbanden waaruit serieus volk zoals Frank Vandenbroucke zich door hun afwezigheid uitsluiten...
Voor de lageropgeleiden, vroeger arbeiders genoemd, is er geen plaats meer in de SP, maar ook voor de hoogstopgeleiden niet, want beide groepen worden als bedreigend ervaren, de eerste omdat zulke mensen een programma dreigen mee te brengen dat de Salonfahigkeit van de besturende partij-elite in het gedrang brengt, en de tweede groep, omdat hij niet op een gezamenlijke kroegentocht maar op kwaliteit steunt om zich te profileren binnen de partij. (Mark Grammens, Journaal nr. 569, 11 febr '10)

05.02.10 Wanneer laat België onwil en onmacht achter zich? (Marc De Vos)
Tien verloren jaren zijn maar voor een deel te wijten aan de crisis die eind 2007 opstak. Andere Europese landen deden het over dezelfde periode immers beter of minder slecht dan ons. Het Belgische verval is structureel. Onder regeringen met een paarse inslag domineerde de politiek van ontkenning en propaganda, met holle slogans als Generatiepact en Zilverfonds. Nadien kregen we de politiek van de onmacht. De federale verkiezingen van 2007 brachten eerst ruzie en vervolgens impotentie. Belangrijke dossiers blijven onaangeroerd of steken in onderaanneming: BHV bij Jean-Luc Dehaene, de pensioenen in een schemerige “Nationale Pensioenconferentie”, het eenheidsstatuut voor arbeiders en bedienden bij oorlogstokende vakbonden en werkgevers.
De gemene delers van ons verloren decennium zijn de onwil om de ernst van de situatie in te zien en het onvermogen om er iets aan te doen. In dat eerste lijkt eindelijk verandering te komen. Herman Van Rompuy pleitte gedurende zijn korte premierschap nog voor een “rustige vastheid” die neerkwam op politiek defaitisme. Maar amper had hij de Wetstraat verlaten of hij verklaarde overal dat de Belgische economie veel sneller zal moeten groeien als we de sociale zekerheid willen behouden. Zijn onheilstijding werd officieel overgenomen op de nieuwjaarsreceptie van CD&V. De nieuwjaarsdrink bij Open VLD riep op tot een nieuw Generatiepact en andere pensioenen. En de Vlaamse socialisten willen het wettelijk pensioen redden door een aanvullend pensioen voor iedereen. Elk vanuit hun perspectief, geven de nieuwjaarsboodschappen van de drie klassieke Vlaamse partijen toe dat we echt structureel gaan moeten hervormen om het verval van economie en sociale zekerheid te stoppen. Eindelijk. Mijn persoonlijke nieuwjaarswens is dat dit besef mag doordringen in elke vezel van elke politieke partij en belangengroep in dit land, inclusief ten zuiden van de taalgrens. Daarmee zou onwil tot het verleden behoren en rest ons nog de onmacht te overwinnen. De kans dat ook daarin doorbraak volgt, vergt wellicht de stroomstoot van de volgende federale verkiezingen. 2010 is nog maar net begonnen, maar ik kijk dus al uit naar 2011.
(Marc De Vos, Hoofddocent UGent en directeur van het Itinera Institute in een 'ITINERA INSTITUTE NOTA' van 04.02.10)

05.02.10 (Late) kritiek op de paarse begrotingen (Yves Desmet, DM)
Het gat in de begroting zorgt voor hoogspanning in de Wetstraat. Het was nodig om de banken te redden en de economie draaiende te houden, maar hoe we eruit weg gaan geraken en welk bestuursniveau daar het meest voor moet opdraaien, is momenteel gloeiend hete politieke conflictstof.
Het zou dan ook handiger geweest zijn mocht onder de economisch nog voorspoedige paarse jaren een overschotje zijn opgebouwd. Het tegendeel is gebeurd. Want ook al waren de paarse begrotingen op papier in evenwicht, toch zorgen ze tot vandaag voor behoorlijk oplopende meerkosten....
De kritiek dat deze regering weinig tot niets heeft gedaan om het begrotingstekort te verminderen, is zonder meer juist. Maar de betere cijfers van de paarse regering hadden veel te maken met kunst- en vliegwerk, dat tot vandaag ook die begroting mee ondermijnt.
Het is beangstigend te moeten vaststellen dat dus iedere regering van de afgelopen tien jaar zonder veel scrupules een schuld blijft opbouwen die ze dan zonder verpinken naar de volgende generaties doorschuift.
Yves Desmet, Politiek commentator, in De Morgen, 05.02.10. Artikel 'Huisbaas'
Commentaar hierop, op de website, van Vande Veire Daniël, Sint-Michiels:
"Het meest beangstigend in dit verhaal, meneer YDS, is dat u jaren lang de buikspreker was van Paars, de Verhofstadts en de Vandelanottes van deze wereld verdedigd en aanbeden hebt en nu pas "na een uitgebreid onderzoek door uw krant" ontdekt wat iedereen, u en uw vrienden uitgezonderd, al die jaren al wist. Schaamteloos en wraakroepend. Zoekt u alstublieft een andere job, een job waar het er niet echt op aankomt wat u beweert. Een job ook waar u anderen niet langer de les hoeft te spellen."

02.02.10 IPPC rapporten: slordig knip- en plakwerk - (Philippe Van den Abeele)
De kritiek op het IPCC, het klimaatpanel van de Verenigde Naties, groeit. Uit gehackte e-mails van Britse klimaatwetenschappers bleek eind vorig jaar dat die mogelijk bewijs tegen de opwarming van de aarde bewust buiten beschouwing hadden gelaten. Twee weken geleden kwam aan het licht dat een paragraaf uit het recentste IPCC-rapport over het afsmelten van de gletsjers in de Himalaya gebaseerd was op een rapport van het WWF. Daardoor doorstaat het de strenge wetenschappelijke toets van het peer review niet, alhoewel het IPCC steeds zegt dat ze de strengste wetenschappelijke criteria hanteert. Op zondag 31.01.10 maakte The Sunday Telegraph bekend dat er nog meer weinig wetenschappelijke bronnen worden gebruikt. Gegevens over het afsmelten van ijs in de Andes, de Alpen en in Afrika zijn gebaseerd op een artikel in een tijdschrift voor bergbeklimmers en op een scriptie van een masterstudent aardrijkskunde.
De Belg Jean-Pascal van Ypersele, vice-voorzitter van het IPPC en prof aan de UCL, verdedigt zich in een interview in La Libre Belgique van maandag 1 febr, in verband met de kwakkels over de Himalaya:
"Het is een combinatie van omstandigheden of ongelukkige gebeurtenissen, omdat de ploeg die het hoofdstuk over Azië opstelde in volume II met betrekking tot de klimaatveranderingen, die alle gebieden moet dekken (landbouw, gezondheid, economie..) geen gletsjerspecialist ('glaciologue') omvatte. Het is soms moeilijk een specialist te vinden voor elke discipline voor elk van de twintig hoofdstukken, in dit geval voor volume II. Deze auteurs hebben gedacht er goed aan te doen een referentie te citeren die niet zeer solide was. Het gaat om een rapport van het WWF, verschenen in 2005, dat een reeks fouten bevatte, waaronder dit over de Himalaya, overgenomen uit een artikel in 'New Scientist'. Wat eveneens te betreuren valt is dat er bij het proces van herlezen ook geen gletsjerspecialist bij was. Een Oostenrijkse gletsjerspecialist heeft wel nog commentaar gegeven op dit hoofdstuk, maar geadresseerd aan wetenschappers die niet op dit deel van het rapport werkten."
"Het is soms moeilijk een specialist te vinden voor elke discipline voor elk van de twintig hoofdstukken.." Maakt hij hiermee niet zelf alle IPPC rapporten ongeloofwaardig?

02.02.10 De opvolging van kardinaal Danneels (Mark Grammens)
Het verrassende van de benoeming van de Naamse bisschop André Léonard tot opvolger van kardinaal Godfried Danneels als aartsbisschop van Mechelen, is dat dit voor velen blijkbaar een verrassing was, hoewel deze benoeming al lang in het vooruitzicht werd gesteld en geheel in de lijn ligt van de roomse logica. Men heeft geprobeerd deze benoeming te verhinderen, maar de pogingen daartoe waren gedoemd om te mislukken sinds die akelige dag toen een aantal dolgedraaide parlementariërs van CD&V het in hun hoofd haalden om een motie van vrijzinnige collega's te steunen waarin in onbeleefde termen Benedictus XVI gehekeld werd wegens uitspraken over het condoomgebruik in de strijd tegen de aids-epidemie die de paus gedaan had op de heenreis naar Afrika, waar hij enkele zwaar door aids getroffen landen zou bezoeken. Dat was du jamais vu, nooit was de paus het voorwerp geweest van zo'n beledigende verbale agressie, door "kristenen". Gelukkig verhinderde Senaatsvoorzitter De Decker (MR, loge) dat de motie het parlement passeerde, maar het onheil was geschied. Men zou als paus voor minder tot het besluit komen dat dringend die brutale vlegels van in hoofdzaak Vlamingen tot de orde dienden te worden geroepen, en dan lag de benoeming van de enige die dit in de ogen van Rome scheen te kunnen, voor de hand. "Benedictus XVI heeft vooral iemand gekozen die hij persoonlijk kent, in wie hij vertrouwen heeft en met wie hij kan en wil samenwerken" (Kurt Marlens, in Knack, 20.1.10). Denk na over de gebeurtenissen en zie er dan de logica van in. Er doen zich in Vlaanderen, van rooms-katoliek standpunt uit gezien, aberraties voor, die door de zachtmoedige, steeds verzoenende, in wezen brave Danneels misschien iets te gemakkelijk en te veelvuldig werden toegedekt.
(Mark Grammens in Journaal nr. 568, 28 januari 2010)

02.02.10 Mgr. Léonard, "oerkonservatief"... (Mark Grammens)
Wie tot de r.k.kerk behoort, weet dat bisschoppen worden benoemd door het Vatikaan. De kerk heeft eeuwen strijd moeten voeren om het benoemingsrecht te ontnemen aan de wereldlijke heersers, en dit wordt door kerk-historici gezien als een vooruitgang... Men begrijpt dat velen de tot de algemene kultuur van vandaag behorende neiging tot demokratisering van de instellingen willen doortrekken tot de kerk, maar zelden is het vrije verenigingsleven "demokratisch". Kiest de CD&V of de PS ooit een andere voorzitter dan de persoon die en petit comité door enkele machthebbers daartoe werd aangeduid? ...
Konservatief? Zeker, maar heeft een bisschop een andere taak dan, zoals Kurt Marlens (op.cit.) zegt, "het bewaren (conservare) en doorgeven van het geloof'? Wat voor onzin heeft men enkele dagen lang niet allemaal moeten lezen! Zo was er de jongste priester van Vlaanderen, die een aktie ontketende tegen de nieuwe bisschop, niet tegen zijn persoon, zo zei hij genadevol (in De Standaard, 18.1.10), maar "tegen zijn opvattingen", want (en val nu niet omver) "die liggen helemaal in de lijn van Rome". Wat had men gewild? Dat Rome een bisschop zou aanstellen wiens opvattingen indruisten tégen "de lijn van Rome"?
Ach, het is in de Vlaamse kerk een beetje treurnis troef. Zal mgr. Léonard daar verandering in brengen? Zal hij erin slagen de kerken weer vol te krijgen, zoals in Duitsland, waar men nog nooit zoveel volk in de kerk heeft gezien als op kerstdag van vorig jaar (The Tablet, 2. l. 10), en zal hij wat meer priesterroepingen kunnen uitlokken? "Vlaanderen is ontkerkelijkt, maar niet ontkerstend," zo schreef Derk Jan Eppink (in De Standaard, 21.6.02). Het gevaar schuilt niet zozeer in het konservatisme van Léonard, dan wel in dat hij zich van tema vergist, en zich meer zal bezighouden met vraagstukken van een plaats- en tijdsgebonden moraal dan met de verkondiging van het geloof.
(Mark Grammens in Journaal nr. 568, 28 januari 2010)