Ontvang de nieuwsbrief op regelmatige basis
TEGEN SEPARATISME ZIJN IS GEEN OPLOSSING VOOR BELGIE
Een betoog - zoals "Vijftien argumenten voor antiseparatisten" - dat uitsluitend stoelt op argumenten tegen separatisme is nog niet een met argumenten onderbouwde stellingname dat België moet blijven zoals het nu staatkundig opgebouwd is. Het kan de wens van burgers en politici om het Belgisch staatsmodel te blijven veranderen, tot een definitief antwoord is geboden aan een conflict dat al meegaat sinds het ontstaan van datzelfde België, niet negeren. Om het kort samen te vatten : tegen separatisme zijn is geen oplossing voor België.
SIRE, ER ZIJN GEEN SEPARATISTEN
Het debat tegen of voor separatisme is een vals debat. Er zijn geen separatisten in Vlaanderen, Wallonië of Brussel. Alle regionalistische stromingen in België blijven uitgaan van een Europees kader en goed nabuurschap vorm gegeven in bilaterale akkoorden tussen autonome regio's. Het echte debat gaat over democratie en zelfbestuur. Recente en minder recente enquêtes tonen aan dat zowel in Wallonië, Vlaanderen als Brussel een meerderheid van burgers gewonnen is voor meer regionale bevoegdheden. Deze wens afblokken op federaal niveau via een dodelijke combinatie van verschillende vormen van uitzonderlijke meerderheden en procedures veronderstelt dat er er op Belgisch niveau een geïnstitutionaliseerd democratisch deficit is ontstaan. Dat probleem schreeuwt om een staatkundige oplossing.
VIJFTIEN ANTWOORDEN VOOR REGIONALISTEN
1. Uw eerste argument : "Het imago van België, met als hoofdstad Brussel, tevens hoofdstad van Europa, kan nooit worden geëvenaard door de regio's." Het imago van België staat en valt met de dynamiek van haar regio's, de interactie van die regio's onderling en de manier waarop het Belgisch federaal niveau inspeelt op die regionale eigenheid. Dit ontkennen is een aanslepend probleem, geworteld in 1830, blijven onderhouden en zowel het imago van België als van haar regio's op termijn verder ondermijnen. België bestaat niet zonder haar regio's. Wie tegen de regio's is, is tegen België.
2. Uw tweede argument : "De impact van België in de Europese Unie is veel groter dan de som van de impact van de regio's." Dat klopt in die zin dat elk constructief samenwerkingsverband meer resultaat zal opleveren dan de alleengang van één of alle partners van dat verband. Maar dat geldt voor gelijk welk samenwerkingsverband. De gezochte impact op Europees niveau kan dus ook via andere samenwerkingsverbanden worden gecreëerd. Het BeNELux samenwerkingsverband bijvoorbeeld met haar 25 miljoen burgers zou, indien ernstig worden genomen, een impact kunnen hebben die de huidige Belgische invloed overschrijdt en in die zin zelfs een interessant alternatief kunnen zijn. Verder staat of valt het resultaat ervan of de samenwerking constructief verloopt of niet. Als België er niet in slaagt om haar bestel te hervormen en alsnog een positieve dynamiek te creëren tussen haar gemeenschappen en gewesten dan zal het politieke gewicht dat België heeft in Europa blijven afkalven en zal het alternatief van conflictloze autonome regio's die samenwerken via bilaterale akkoorden een veel beter werkend alternatief blijken te zijn.
3. Uw derde argument : "Intraregionale verschillen zijn groter dan interregionale verschillen." Dat klopt voor een aantal specifieke materies. Maar er bestaan geen intraregionale politieke partijen en er bestaan ook geen nationale politieke partijen meer. Al onze politieke partijen zijn nu geworteld in de realiteit van regionalisering die staatkundig ingezet geweest is vanaf 1970. Dat is de politieke realiteit van vandaag die zijn wortels heeft in de realiteit van de mensen zelf. Die realiteit ontkennen leidt tot nergens en heeft weinig draagvlak bij de burgers.
4. Uw vierde argument "De taal als scheidingscriterium is een archaïsche maatschappijopvatting die uitgaat van de gedachte één volk, één natie, één taal." Taalgroepen en culturen zijn een realiteit in al onze samenlevingen van noord tot zuid en van west tot oost. Ook de historische en actuele dominantie van bepaalde taalgroepen en culturen onder andere opgebouwd via oorlogen, kolonisatie en aanexaties behoren tot diezelfde realiteit. Het is een uitdaging voor Europa en de wereld om haar rijke en diverse lappendeken aan talen en culturen te behouden en te versterken en waar nodig een vuist te maken wanneer sterke dominante taal en cultuurgroepen die diversiteit bedreigen. In België staat het Nederlands taalgebied onder druk sinds het ontstaan van België zelf. Anno 2008 hebben de regionalistische stromingen zowel in Wallonië als in Vlaanderen voor een belangrijk deel hun taalkundige, culturele, sociale en / of politieke eigenheid kunnen verankeren in eigen regionale structuren. Maar desalniettemin blijft het Nederlands taalgebied inkrimpen en breidt het Frans taalgebied zich uit. Brussel is nog nooit zo verfranst geweest als nu. Bij de laatste verkiezingen bleek het aantal stemmen voor Nederlandstalige partijen op een historisch dieptepunt van 11% te zijn aanbeland. En deze neerwaartse trend lijkt niet te stoppen. Erger nog : ze wordt in de hand gewerkt. Zo investeren 7 van de 19 gemeenten van het Brussels Gewest uitsluitend in eentalig Frans onderwijs. Verder : in een belangrijk deel van Vlaams-Brabant neemt de verfransing op dezelfde wijze toe als in Brussel en paralel hiermee ontvouwen de grootste franstalige politieke partijen annexatie en expansieplannen ten nadele van het Nederlandstalige taalgebied. Deze nefaste ontwikkeling waarbij zwakkere taalgroepen het onderspit delven tegenover sterkere taalgroepen komt ook in de rest van Europa voor zoals in regio's als Turkije (het Turks versus het Kurdisch), Frankrijk (het Frans versus verschillende regionale talen zoals het Corsicaans, het Bretoens en anderen), Spanje (het Spaans versus het Catalaans en het Baskisch), Groot-Britaanië (het Engels versus het Gaelic, het Welsh en het Schots), ... De taal is misschien niet gans het volk maar die grote diversiteit aan talen en culturen behoort wel tot onze rijkdom. Die rijkdom vraagt om bescherming, bescherming van de kleinere of zwakkere talen en culturen versus de dominantere en sterke talen en culturen. En daarvoor is meer autonomie of zelfs volledig zelfbestuur van regio's een bewezen oplossing.
5. Uw vijfde argument : "Economisch komen alle regio's, Wallonie, Brussel en Vlaanderen, verarmd uit de splitsing. Dit geldt zeker voor Vlaanderen indien het bij de splitsing ook, noodzakelijkerwijze, zou opteren afstand te doen van Brussel. De 250.000 Vlamingen die er werken zouden daar dan hun belastingen betalen wat de "winst uit transfers" al bijna volledig zou neutraliseren." Brussel heeft als hoofdstad van België een ongelooflijk aantal instellingen, zetels van bedrijven, museau en jobs gecentraliseerd die een dagdagelijkse in en uitstroom van 350.000 pendelaars uit Vlaanderen en Wallonië genereert. Een zogenaamde splitsing van België impliceert ook een decentralisatie waarbij meer instellingen, bedrijven en jobs zich in de richting van de andere regio's zullen bewegen. Daardoor wordt de sociale en ecologische onverantwoorde pendelbeweging met de tijd afgebouwd en wordt een deel "werk in eigen streek" vorm gegeven. Zowel Wallonië als Vlaanderen zullen hierbij beter varen en Brussel zal minder gebukt moeten gaan onder die dagdagelijkse flux van 350.000 mensen (minder filevorming, minder vervuiling, minder onderhoud aan de wegen, minder volle metro's op de piekuren, ...). Ik zou hier van een win/win situatie durven spreken.
6. Uw zesde argument : "Cultureel zou een splitsing een verarming betekenen. We mogen niet langer de taal beschouwen als een splijtzwam, maar eerder als een verrijking." Het een sluit het ander niet uit. In het officiële eentalige Vlaanderen is de tweetaligheid NL/FR bij de burger groter in 4 van de 5 Vlaamse provinciën dan in het officiële tweetalige Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Nochtans is het in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest bij uitstek dat België de twee en meertaligheid van haar burgers zou moeten gestalte geven. Waar het eentalige Vlaanderen wel in slaagt, namelijk een grote kennis van de beide grootste landstalen, mislukt België in haar eigen hoofdstad.
7. Uw zevende argument : "Intense samenwerking organiseren tussen de regio's, is veel gemakkelijker dan splitsen." Om samen te werken moet je eerst bestaan als aparte entiteit. De regionalisering die België onder druk van regionalistische stromingen heeft ingezet bewijst elke dag dat regionalisering werkt. Er bestaan op verschillende niveaus bilaterale samenwerkingsakkoorden tussen Vlaanderen en Wallonië en Brussel maar ook met andere Europese regio's zoals Nord-Pas-de-Calais in Frankrijk, Nederlands Limburg, Aken in Duitsland, Baskenland en Catalonië in Spanje, ... Geef onze regio's meer autonomie en zelfbestuur en ze zullen nog meer kunnen samenwerken.
8. Uw achtste argument : "Als regio's moeten we onze complementariteit meer gebruiken." Dat klopt. Daarvoor is een democratisch van onderuit opgebouwd constructief kader voor samenwerking nodig. Niet een paternalistisch van bovenuit centraal gedirigeerd Belgisch conflictmodel maar een open en respectvolle duidelijke samenwerking tussen regio's via bilaterale akkoorden of gebruik makend van overlegstructuren in BeNeLux of Europees verband.
9. Uw negende argument : "Splitsen is demagogisch. Samenblijven is democratisch gezien in enquêtes negen op tien inwoners pleiten voor het behoud van België." In verschillende Europese regio's is de roep naar meer zelfbestuur groeiende. Verschillende regio's hebben in de laatste jaren hun onafhankelijkheid uitgeroepen. Anderen wensen vooral meer autonomie. Alhoewel de wens voor het behoud van België tot vandaag de wens lijkt te zijn zowel van de meerderheid van de burgers als de politieke partijen en dit zowel in Vlaanderen, Wallonië als Brussel is tegelijk de wens voor een volledig onafhankelijke regio zowel in Wallonië als in Vlaanderen toegenomen. Alleen al in Wallonië zijn nu al weliswaar kleine maar toch 5 verschillende politieke lijsten die een volledig onafhankelijk Wallonië voorstaan opgedoken. Maar het belangrijkste politieke feit is dat er zowel in Vlaanderen, Wallonië als Brussel wel degelijk een meerderheid van burgers gewonnen is voor meer bevoegdheden voor de eigen regio. Dit wordt in Vlaanderen zelfs politiek vertaald in het door alle Vlaamse partijen (uitgezonderd het Vlaams Belang en Groen!) ondersteunde bekende 5 punten programma. Daar geen gestalte aan geven is een verkrachting van onze democratie en in die zin een misdaad.
10. Uw tiende argument : "Om solidariteit te institutionaliseren, bijvoorbeeld in de sociale zekerheid, is het belangrijk om een voldoende draagvlak te hebben." Niemand is tegen solidariteit, ook de zogenaamde "separatisten" niet. De vraag is echter hoe die solidariteit vorm moet worden gegeven. Solidariteit die zich beperkt tot eenzijdige financiële transfers van de Vlaamse Gemeenschap naar de Franse Gemeenschap, afgedwongen door de Franstalige politici via uitzonderlijke meerderheden, is geen solidariteit maar het misbruiken van de Belgische constructie voor eigen economisch en politiek belang. Regionalisten zijn voorstander van een sociale zekerheid die niet alleen het regionale overstijgt maar ook het nationale. Een sociale zekerheid moet Europees en zelfs internationaal gerealiseerd worden waarbij ook aandacht is voor democratische controle en zelfresponsabilisering.
11. Uw elfde argument : "België vertegenwoordigt ongeveer twee procent van het bruto binnenlands product van de Europese Unie. Deze twee procent in drie delen hakken (1,1 voor Vlaanderen; 0,4 voor Brussel en 0,5 voor Wallonië) leidt tot economische versnippering." Samenwerking tussen regio's leidt niet tot versnippering maar tot meerwaarde. Om die samenwerking tussen regio's optimaal te laten verlopen moeten de nationale staten zoveel als mogelijk de regio's over hun eigen bevoegdheden laten beschikken. Zo lang de nationale staten uit schrik voor verandering stokken in de wielen van hun eigen regio's gaan steken zal de samenwerking tussen de Europese regio's ondermaats verlopen en zal de meerwaarde navenant zijn. De nationale staten moeten inzien dat kreupele regio's geen meerwaarde beteken. Meer Vlaanderen en meer Wallonië betekent niet persé minder België. En minder Vlaanderen en minder Wallonië betekent zeker niet meer België. De toekomst van Europa ligt in de dynamiek en de groei van de Europese regio's.
12. Uw twaalfde argument : "België mag, als stichtend lid van de Europese Unie, geen precedent scheppen voor politieke versnippering van Europa." Europa verandert. De meeste van onze Europese staten, België is daarop geen uitzondering, hebben het licht gezien in de 19de eeuw of vroeger. Democratie was toen nog een marginaal gegeven en staten werden gevormd of misvormd via oorlogen, annexaties, gearrangeerde koninklijke huwelijken of bloedige staatsgrepen, revoluties of omwentelingen. Sinds de 19de eeuw heeft de democratie sterk en overduidelijk wortel geschoten en is het niet verwonderlijk dat de druk op die oude nationale staten om meer rekening te houden, zich te hervormen en te schikken naar wat de burgers echt willen en zijn alsmaar groter is geworden. Zowel in België als Frankrijk, Groot-Britannië, Turkije, Spanje en elders zijn sterke socio-culturele en politieke regionalistische onderstromen aanwezig. Niet luisteren naar die miljoenen wakkere burgers kan alleen maar een democratisch deficit veronderstellen. Ook België moet laten zien dat het met die realiteit omspringen kan en volop inspelen op die regionale emancipatie.
13. Uw dertiende argument : "Bepaalde beleidsdomeinen kunnen efficiënter worden uitgevoerd op federaal niveau dan op regionaal niveau. Denken we maar aan de geluidsnormen van vliegtuigen." Regionalisten zijn niet tegen samenwerking op een hoger niveau voorzover die samenwerking van onderuit gebeurd, rekening houdend met de principes van de basisdemocratie, en niet op paternalistische wijze opgelegd wordt van bovenuit. In de veronderstelling dat we het Belgisch kader willen behouden veronderstelt dit een confederaal staatsmodel.
14. Uw veertiende argument : "De tendens is naar verdere europeanisering en intensere samenwerking tussen landen en dat terwijl wij precies de andere richting zouden uitgaan." Dat is een zeer selectieve kijk op de ontwikkelingen in Europa. Er is zeer zeker een verschuiving naar meer Europese samenwerking onder andere voor economische ( uniformisering van elektronische betalingen binnen de Euroregio bv.) en militaire aangelegenheden ( aanzet tot een Europese defensie) maar paralel met een afbouw van de centralistische betutteling van de nationale staten over hun regio's. Ierland, Tsjechië, Slowakije, Macedonië en Kosovo zijn nu allemaal volledig onafhankelijke naties geworden terwijl regio's als Vlaanderen, Wallonië, Brussel, Catalonië, Baskenland, Schotland, Corsica, ... hun eigen parlement hebben verworven.
De tendens is dus dubbel nml. meer samenwerking op Europees niveau en meer erkenning van de regionale diversiteit van Europa op staatkundig niveau ( onder andere ook via het Europees Comité van de Regio's). Meer Vlaanderen. Meer Wallonië. Meer Europa. Daar moeten we naartoe. Zet de GPS maar aan. ;-)
Henry Wilder, redacteur van De Leeuw En De Haan Punt Be deleeuwendehaan.be