Nieuw Pierke - Forum over democratie

Drie keer raden van wie volgende uitspraak komt. 'Het dekken van acties van burgemeesters die strijdig zijn met de wet is totaal onaanvaardbaar. We zouden terechtkomen in een situatie van wettelijke ongehoorzaamheid die geruggensteund wordt door een minister in functie. Het zou gaan om een extreem ernstige en gevaarlijke situatie.'

Ha, hoor ik u al uitroepen. 'Dat moet onze dappere Vlaamse minister van Binnenlands Bestuur Marino Keulen zijn, die de afgelopen week kwaadwillige internationale organisaties trotseerde met zijn onverzettelijke en rechtlijnige handhaving van de rechtsstaat tegen de voorhoede van de Franstalige annexatiedrang, verpersoonlijkt door drie weerbarstige burgemeesters.' Ik moet u teleurstellen. Deze woorden komen van Elio Di Rupo. Hij schreef ze vorig jaar in een brief aan toenmalig Vlaams minister-president Yves Leterme. Di Rupo die de vervolging van rebellerende Randburgemeesters bepleit? Jawel. Alleen gaat het niet om degenen die Marino Keulen de afgelopen maanden een doorn in het oog waren. Neen, rond dezelfde tijd vorig jaar waren er nog andere recalcitrante Randburgemeesters (je begint je stilaan af te vragen of ze daar iets in het drinkwater hebben gedaan). Toen waren het Vlaamse burgemeesters die de organisatie van de federale verkiezingen boycotten uit onvrede met de niet-splitsing van BHV. Ze weigerden mee te werken aan het opstellen van kieslijsten en het versturen van oproepingsbrieven. Dat was een recidive, want in 2004 deden ze hetzelfde met de Europese verkiezingen. Di Rupo ergerde zich echter niet zozeer aan die burgemeesters dan wel aan… Marino Keulen. Die was in het Vlaams Parlement ondervraagd over zijn houding tegenover deze boycottende burgervaders. De Vlaamse overheid is immers bevoegd voor tuchtmaatregelen. Keulen antwoordde toen: 'Ik ga geen sancties treffen tegen de burgemeesters, laat dat duidelijk zijn.' Waarom niet? Omdat 'de splitsing van Brussel-Halle-Vilvoorde gevraagd wordt door elke rechtgeaarde Vlaming' en er 'een duidelijk arrest is van het Arbitragehof'.

Kijk, op zich heb ik in de zaak van de drie burgemeesters best begrip, bij vlagen zelfs sympathie, voor Keulen. Hij verdedigt de niet-benoeming vanuit een legalistisch discours: ze hebben de wet overtreden en een minister moet de wet doen naleven. Burgemeesters moeten toch het goede voorbeeld geven. Wat zou er gebeuren als iedereen plots ongestraft de wet naast zich neer kan leggen? Mooi, maar waarom geldt dit niet voor Vlaamse burgemeesters die verkiezingen boycotten? De essentie van legalisme is natuurlijk wel dat je je altijd aan de wet houdt, ook als die overtreden wordt in naam van een overtuiging die je wél aanstaat. Anders begint legalisme verdacht veel op opportunisme te lijken. Want vanuit het opzicht van de wetsovertreding zijn de gelijkenissen tussen de dossiers aanzienlijk. Qua aard van de overtreding: de organisatie van verkiezingen en dan vooral het versturen van oproepingsbrieven. De Franstaligen deden dat in twee talen, de Vlamingen gewoonweg niét. Qua bewustheid van de overtreding: het was geen accidentje. Keulen sprak van 'kwaad opzet' bij de Franstalige burgemeesters, een cruciale reden voor hem om ze niet te benoemen. En qua motief voor de overtreding: verzet tegen als illegitiem ervaren wetgeving. Voor de Franstalige burgemeesters zijn dat niet de federale taalwetten, zoals dikwijls verkeerdelijk wordt voorgesteld, maar wel de befaamde rondzendbrief-Peeters van de Vlaamse overheid, die de taalwetten interpreteert (en door een partijgenoot van Keulen ooit een 'pesterij' werd genoemd). De francofone burgemeesters zijn het niet eens met de Vlaamse interpretatie die stelt dat Franstalige inwoners documenten in het Frans (zoals oproepingsbrieven) niet spontaan krijgen toegestuurd, maar telkens opnieuw moeten aanvragen. Ze betwisten ook de bevoegdheid van de Vlaamse overheid terzake. Helaas voor hen bleek de Raad van State daar anders over te denken. De Vlaamse Randburgemeesters weigerden dan weer de federale verkiezingen te organiseren omdat ze die beschouwden als ongrondwettelijk en in strijd met het arrest van het grondwettelijk hof als gevolg van het voortbestaan van de befaamde kieskring BHV. Helaas voor hen werd volgens dat arrest de organisatie van verkiezingen pas enkele weken later problematisch.

Is de communautaire tunnelvisie nu al zo ver gevorderd dat ze leidt tot een andere toepassing van de wet? Misschien nog een geluk dat onze buitenlandse bezoekers hier vorige week niet lang genoeg waren om zich in te werken in het dossier-BHV. Nu, als het minister Keulen kan troosten, legalisme blijkt ook niet het sterkste punt van Elio Di Rupo. Zes maanden na zijn cri du coeur over de niet-vervolging van de Vlaamse burgemeesters, was hij even ontstemd over de niet-benoeming van de Franstalige burgemeesters. Dat was namelijk een 'daad van agressie'.

(Verscheen als column in De Standaard van woensdag 21 mei 2008, in de tweewekelijkse reeks 'Bruggen bouwen')
http://www.ua.ac.be/dave.sinardet.

NvdR: een reactie op dit artikel door Matthias Storme leest u hier ... op deze webite: 'Een merkwaardige manier van bruggen bouwen'