Nieuw Pierke - Forum over democratie

In Vlaanderen zelf kan er ook een en ander gebeuren om er voor te zorgen dat de beeldvorming van een 'non violent fascist' volkje niet meer kan ontstaan. Want enige intolerantie is ons niet vreemd, toch... Een grondige bezinning over de gevoerde 'taalpolitiek' en een coherente uitwerking van een tolerantere visie lijkt mij echt nodig. Waarom b.v. geen meertalige loketten uitbouwen?

Naast een noodzakelijke, zeer goede internationale PR-actie (zie: 'Een fascistisch volk? deel 2), kan er ook hier een en ander gebeuren om van dat imago van 'non violent fascist' volk af te geraken. Daarvan gaf ik al in deel 3/1 enkele voorbeelden: afschaffen van al die nutteloze 'taalbereidheidsregels', en waarom niet, zelfs de beruchte '3 burgemeesters' benoemen. Dat zijn echter slechts kleine stapjes, imagobescherming voor starters en beginners zo te zeggen, terwijl er volgens mij een veel grondiger bezinning over de 'taalpolitiek' en een coherente uitwerking hiervan nodig is. Vooraleer in te gaan op 'imagobescherming voor gevorderden', eerst nog een meer systematische uitwijding over "In Vlaanderen Vlaams".

Een 'gastvrij volk', maar dan wel alleen in het Nederlands..
Bepaalde acties en standpunten willen proberen 'het Vlaams karakter van de Rand' en Vlaams-Brabant, of zelfs van heel Vlaanderen te onderstrepen of te bevorderen. Enkele recente voorbeelden.

Voorbeeld een: Merchtem. De gemeenteraad van Merchtem had beslist anderstalig drukwerk dubbel zo veel te belasten als Nederlandstalig. In maart '08 schorste de Vlaams-Brabantse gouverneur die beslissing omdat hij oordeelde dat het reglement het gelijkheidsbeginsel schendt en het niet aan Merchtem toekomt om te bepalen in welke taal drukwerk verspreid moet worden. Merchtem is niet aan zijn eerste teruggefloten maatregel toe. Het vaardigde ongeveer twee jaar geleden al een marktreglement uit dat later door minister Marino Keulen (VLD) vernietigd werd omdat het niet grondwettelijk was. Het marktreglement verbood opschriften in een andere taal dan het Nederlands. Waarom regels uitvaardigen die nadien door de Vlaamse overheid moeten vernietigd worden? Kan men dan niet - 'goed bestuur' - eerst eens nagaan of de geplande regel wel wettig is? Ondertussen is het kwaad geschied, en komen die maatregelen jarenlang mee op het lijstje van Le Soir en het FDF, kunnen ze in de internationale pers (en in De Morgen) aangehaald worden als voorbeelden van onverdraagzaamheid en 'etnische zuivering', en dat soort uitspraken.

Voorbeeld twee: Overijse. In het gemeentelijke infoblad werden Overijsenaars onlangs opgeroepen de namen van handelaars die publiciteit voeren in een andere taal dan het Nederlands te melden via een speciaal daarvoor aangemaakt e-mailadres. Volgend bericht stond in het lokaal gemeenteblad 'De Overijsenaar' van juni '08:
"De gemeente Overijse heeft met een aantal vrijwilligers een centraal meldpunt geïnstalleerd waar burgers terecht kunnen met taalklachten. Anderstalige bus-aan-bus reclamefolders, anderstalige borden van immobiliënkantoren,… deze en andere inbreuken op het Nederlands taalstatuut van de gemeente Overijse kan u melden op taalklacht@gmail.com . Vermeld hierbij steeds de precieze omstandigheden (plaats en tijdstip) en voorzie informatie zoals: naam en adresgegevens, en bewijsstukken zoals fotomateriaal of een kopie van een folder … De gemeente Overijse kan vervolgens afhankelijk van de aard van de klacht een vriendelijk verzoek richten aan het bedrijf of de handelszaak. Of de gemeente zal in een gezamenlijke brievenactie in het najaar 2008 zaakvoerders van handelszaken en bedrijven met een aantal praktische tips aansporen om het Nederlandstalig karakter van onze gemeente mee vorm te geven."

De aangegeven voorbeelden in het gemeenteblad zijn geen inbreuken 'op het Nederlands taalstatuut' van de gemeente. Wellicht wel op het 'Nederlandstalig karakter' van de gemeente. Als Overijse overspoeld zou worden door, zeg maar Polen, of een andere groep die een andere taal spreekt, blijft er - volledig wettelijk, en niet tegen te houden - van het 'Nederlands karakter' van de gemeente niet veel over, ook al zal het 'taalstatuut' van de gemeente het Nederlands blijven.
Reactie van burgemeester Dirk Brankaer op de gemeentewebsite, na Franstalig protest: "Ons gemeentebestuur spant zich in om het leven voor Vlamingen en anderstaligen zo aangenaam mogelijk te maken: we richten taallessen in voor anderstaligen, we steunen initiatieven om de contacten tussen anderstaligen en nederlandstaligen te bevorderen, we streven goed nabuurschap na met onze Waals-Brabantse buurgemeenten, we menen het goed met iedereen die in onze gemeente woont of komt wonen. Maar we vragen wat respect voor onze taal en onze cultuur." Waarom niet uitpakken met die positieve boodschap van taallessen, eerder dan een kliklijn in te stellen?

Voorbeeld drie: een betoging van NJSV en NSV. Een optocht van een twintigtal leden van NJSV en NSV "tegen de verfransing van De Panne" op 10 augustus '08. Uit hun persbericht dat de actie aankondigde: "Naast toeristen van eigen bodem zitten hier elk jaar ook veel buitenlanders tussen. Begrijp ons niet verkeerd, wij zijn blij met de bewondering van buitenaf voor onze natuurschatten en willen ons als een gastvrij volk met een gastvrij land en een gastvrije kust opstellen. Maar dat dan wel met de nadruk op ‘gast'. Wij stellen immers reeds decennia een treurige evolutie vast, namelijk een toenemend aantal Franstaligen dat zich permanent vestigt aan ons Noordzeestrand... In De Panne merkt men dit vanzelf aan de Franstalige horecazaken met Franse opschriften, maar kijkt men verder, dan stelt men vast dat zelfs hele woonwijken ten prooi vallen én zijn gevallen aan deze evolutie... Hier aan de Noordzee beginnen situaties als in en rond onze hoofdstad zich steeds duidelijker af te tekenen, met alle gevolgen van dien. Daarom houden we een optocht waarmee gedoeld wordt deze evolutie en de daaruit volgende wantoestanden aan het licht te brengen. Spandoeken en affiches waarbij we willen wijzen op het Vlaamse karakter van De Panne zullen niet ontbreken bij deze optocht. Daarnaast zullen we de horecazaken controleren op het naleven van de taalwetten en een dossier opmaken die we dan later zullen overhandigen aan minister-president Kris Peeters en aan Vlaams minister van inburgering Marino Keulen. We willen met deze actie de Franskiljonse inwijkelingen en horecazaken duidelijk maken dat de Panne een Vlaamse kustgemeente is waar de officiële taal nog steeds het Nederlands is en dit ook zo hoort te zijn in de praktijk." En het eindigt met "Franskiljons buiten! De Panne Vlaams!"
Wat een wartaal! Een gastvrij land, maar 'Franskiljons buiten'. Horecazaken controleren op het naleven van de taalwetten.. Of het personeelsregister in het Nederlands is wellicht? Wie Frans spreekt op café weet ook dat de officiële taal in De Panne het Nederlands is. Die betogers zijn nooit verder dan Vlaanderen geraakt waarschijnlijk, en hebben in Spanje of elders geen affiches gezien met 'Hier spreekt men Nederlands'? (Of zelfs 'hier spreekt men Vlaams'..)

De kleine prikacties van Overijse, Merchtem, Zaventem of Vilvoorde ten voordele van het 'Nederlandstalig karakter' zijn toch alleen maar onder een telescoop niet vergelijkbaar met acties van deze fervente Vlaams-nationalisten van NJSV en NSV.

Voorbeeld vier: de integratie-eis 'uit respect voor onze taal en cultuur'. Er worden her en der argumenten aangehaald die geen steek houden. Zoals "dat men niet zomaar, zonder enig respect op het grondgebied kan komen wonen van een andere gemeenschap zonder te integreren. Integratie waarbij de minimale vereiste - la moindre des politesses- het leren en hanteren is van de lokale taal, op vrijwillige basis. In Vlaanderen is dat Nederlands." of nog: "Respect, zoals wanneer een Nederlander die naar Frankrijk emigreert zich in de Franse gewoontes & cultuur (en dus ook taal) integreert." Of de Lennikse burgemeester Willy De Waele in Le Soir (22.08.08): "Des dizaines de milliers de Flamands ont immigré en Wallonie, sans facilités, ni culturelles, ni économiques; ils se sont adaptés (...). Il ne me viendrait pas à l'idée de demander des facilités en Wallonie. C'est une question de politesse." Dat is een vergelijking die men in Vlaanderen graag gebruikt en voor de werkelijkheid wil houden, maar die niet klopt. Als er in Zuid-Spanje dorpen zijn met veel Engelsen, zal men er overwegend Engels als voertaal horen gebruiken. Als een Engelse groep een heel dorp in Frankrijk inneemt en daar het Engels gebruikt, wie kan en zal daar iets kunnen op zeggen? Dat wijzigt niets aan het feit dat de administratie in Spanje in het Spaans, en in Frankrijk in het Frans werkt, en die Engelsen dus een belastingsbrief in het Spaans of het Frans zullen krijgen. Maar ondereen doen ze toch wat ze willen. De Vlamingen die eerder naar Wallonië verhuisden hebben zich daar inderdaad volledig geïntegreerd. Maar de recente inwijkelingen die vanwege de gunstigere grond- en huizenprijzen vlak over de taalgrens zijn gaan wonen richten zich daarentegen in het dagelijks leven volledig naar Vlaanderen en gebruiken Wallonië enkel als woonplaats. (Dit laatste, volgens Wikipedia). Een beetje dus zoals de Franstaligen rond Brussel die op Brussel gericht blijven. En als de Vlamingen over de taalgrens in Wallonië met voldoende zijn, organiseren ze wel een 'Vlaamse barbecue' voor de (Vlaamse) buren in hun wijk, en zullen er (slimme) handelaars met hen rekening houden en Nederlands spreken om ze bij hen te doen winkelen, en niet meer in Leuven. That's life...

En nu: imagobescherming voor gevorderden

- Overijse: "anderstalige borden zijn een inbreuk op het Nederlandstalig statuut van onze gemeente" - Antwoord: neen..
- Merchtem: "we willen geen anderstalig drukwerk, geen anderstalige opschriften op de markt" - Antwoord: dat kan men niet verbieden..
- NSJV: "wij willen ons als een gastvrij volk opstellen.. maar dan wel alleen in het Nederlands.. in de Panne is de officiële taal nog steeds het Nederlands, en de horecazaken moeten zich daaraan houden" - Antwoord: ja, ze moeten zich daaraan houden, maar alleen in hun contacten met de overheid.

De Taal van de administratie is het Nederlands. Daar zal geen enkele 'internationale' krant over struikelen en een verkeerd woord over zeggen. Maar anderstalige borden zijn helemaal geen 'inbreuk op het Nederlandstalig statuut van onze gemeente'. Het taalgebruik buiten de administratie is volledig vrij. De Vlaamse samenleving heeft echter een traditie om het vrije taalgebruik te verhinderen, bijvoorbeeld in het verleden met aanhoudende betogingen tegen Franse missen en preken in Antwerpen en aan de kust, of de inrichting van Franse voordrachten door 'Exploration du monde'. Is dit zo 'normaal' en aanvaardbaar, vanuit het oogpunt van taalvrijheid van elke privé persoon? Een eenvoudige toets kan hier helpen: zou men dit soort betogingen ook organiseren tegen de Joodse gemeenschap in Antwerpen? Men vindt er winkels met Hebreeuwse opschriften, mensen die er Jiddisch, Frans of nog iets anders spreken, maar geen Vlaams/Nederlands. In de synagoge worden teksten gelezen in het Hebreeuws. En men kan ook vaststellen dat een hele wijk 'ten prooi is gevallen' van deze evolutie. Men zou er niet durven tegen betogen, want men krijgt dan gegarandeerd minstens heel de Westerse wereld op zijn dak. Waarom dan wel ageren tegen de Franstaligen? Omdat zij arrogant zijn, het Nederlands minderwaardig vinden? Kan allemaal waar zijn, en is het ook gedeeltelijk. Maar geeft hun houding de Vlamingen een vrijgeleide om zelf fanatiek op te treden tegen een recht om zijn privé leven in te richten zoals iedereen dit wil? Als acties zoals deze hiervoor geschetst zouden ophouden, is er al geen enkele aanleiding meer om daarover te berichten als over een intolerant volkje. Men moet wel goed weten wat men wil bereiken: een echt gastvrij land zijn, of een land dat zijn gasten en bewoners die in het dagelijks leven hun taal willen blijven spreken als een 'wantoestand' aanklagen? Dat men met deze laatste houding internationaal geen goede punten krijgt, lijkt mij de evidentie zelf.

Als het 'een kwestie van beleefdheid is' dat men hier Nederlands moet spreken: men kan geen beleefdheid afdwingen en men moet dus leren leven met 'onbeleefde' buren en bewoners. Het gaat echter niet over 'beleefdheid', maar over een recht van elk mens om de taal van zijn keuze te spreken. En als handelaars daar op ingaan, het zij zo. Een andere houding schaadt alleen maar 'de Vlaamse zaak' die men beweert te verdedigen. Dit is geen pleidooi om de 'olievlek' rond Brussel te laten uitdijen, goed te vinden dat de Franstaligen er zich op geen enkele manier willen 'integreren', dat ze geen respect tonen voor het Nederlands, dat sommigen het Nederlands nog altijd beschouwen als een taal die men alleen gebruikt met de meid of de hond, die zelfs zo ver gaan te schrijven dat Nederlands spreken een fysiek gebrek is: stotteren. (In die context riep bisschop André-Mutien Léonard van het bisdom Namen recent de Franstaligen op afstand te nemen van hun 'linguïstieke superioriteitscomplex' en de taal van hun noorderburen te leren kennen. - Zie zijn tekst onder dit artikel). Dat alles mag ons echter niet doen vergeten dat we best rekening houden met het recht om zich privé uit te drukken in eender welke taal, en met wat internationaal aanvaard wordt: een Chinatown, een Italiaanse wijk, een gebied in het zuiden van de VS waar veel Spaans gesproken wordt in plaats van Engels. Integratie is een kwestie van generaties. Protesten en speldeprikken tegen alles wat wijst op een niet-integratie zal dat proces niet versnellen. Het gaat al heel lang niet meer om de Vlaamse bourgeoisie die Frans spreekt, het onderwijs dat in Vlaanderen in het Frans gegeven wordt of de arme Vlaamse soldaten die in WO I de Franstalige bevelen niet zouden verstaan hebben. De Vlaamse samenleving is in zijn geheel 'vervlaamst' (onderwijs, administratie), en wat bordjes met ook Franstalige teksten op een markt zullen dat niet ongedaan maken. Tenzij we zelf natuurlijk zo weinig overtuigd zijn van enige kwaliteit van onze 'Vlaamse' samenleving, dat we betogingen en een 'burgerwacht' nodig hebben om de anderstaligen te dwingen buiten huis 'Vlaams' te spreken. Wat niet uitsluit dat ze thuis, op het werk, in hun clubs, verder Frans, Spaans, Japans of Engels spreken, en via satelliet naar heel andere zenders kijken dan naar Eén en VTM. Al die speldeprikken zijn dus in de grond nutteloos en kunnen alleen maar irriteren. Als we een beter imago willen: stoppen dus al die acties. Noch min noch meer.

Inspiratie halen in Quebec?
Dit laatste deel van mijn reeks over 'een fascistisch volk' heeft wat op zich laten wachten, omdat ik eerst wat onderzoek gedaan heb naar de taalpolitiek in Quebec. Zie 'Franse taalstrijd in Quebec, inspiratie voor Vlaanderen? hier .... Wellicht kunnen we ons daarop inspireren om algemene regels voor het taalgebruik in Vlaanderen uit te werken? Geen lokale speldeprikken zoals in Overijse, Merchtem of Vilvoorde, maar een duidelijke politiek voor het gebruik van het Nederlands en andere talen in de publieke ruimte. Quebec heeft een hele leerschool doorlopen waar we wellicht nuttig gebruik kunnen van maken. Aan de oorspronkelijke 'Charte de la langue française' van 1977 werden in de loop der jaren veel wijzigingen aangebracht om ze in overeenstemming te brengen met arresten van het hoogste Canadese gerechtshof. Zo stelt Quebec dat vandaag dat Charter beantwoordt aan de eisen gesteld door de Canadese grondwet en aan de verschillende Verklaringen over rechten en vrijheden. Daar kunnen we wellicht van leren, en een goed uitgewerkte wetgeving op Vlaams niveau opstellen, waarbij de Raad van State de nodige tijd krijgt om ze te toetsen aan de grondwet en allerhande internationale verdragen. In Quebec moet een menu- en wijnkaart in het Frans opgesteld zijn, maar daarnaast zijn ook andere talen toegelaten. Anderstalige opschriften op de markten mogen, als het Frans maar duidelijk voorrang heeft, in een veel groter lettertype, enz. Engelstaligen gaan er naar Engelstalige scholen, en dus waarom niet de Franstaligen in Vlaanderen naar Franstalige scholen? Kunnen we de faciliteiten niet herdenken, en aanvaarden dat er in sommige gemeenten van Vlaanderen een overgrote meerderheid Franstaligen wonen, die we een gesubsidieerde bibliotheek met Franse boeken gunnen? Kunnen we leven met 'des Flamands d'expression française'? Wellicht worden hun kinderen of kleinkinderen 'Flamands d'expression flamande'?

En waarom geen meertalige loketten in Vlaanderen?
Ik heb al eerder gewezen op iets wat wellicht weinigen weten: een inwoner van België kan overal zijn belastingsbrief in het Nederlands, Frans of Duits krijgen, of elk ander document van de federale overheid. Hij kan nog voor een heel aantal documenten overal in zijn taal bediend worden, en corresponderen in zijn taal met de federale overheid (zover het om Nederlands, Frans of Duits gaat). "Een aantal diensten die heel België of een groot deel ervan bedienen, zijn verplicht om in hun betrekkingen met een burger of bij het opmaken van persoonlijke officiële documenten de taal te gebruiken die de burger kiest, zelfs als dat niet de taal van zijn woonplaats is. De belangrijkste zijn de centrale diensten en de uitvoeringsdiensten die heel België bestrijken. Dergelijke diensten gaan er weliswaar van uit dat wie in Antwerpen woont, Nederlands spreekt en ze sturen hun documenten naar een Antwerpenaar dus in het Nederlands op. Maar wie dat wil, mag ook een document in het Frans of Duits aanvragen. (Uit de brochure 'De taalwetwijzer - welke taal wanneer? Van het Steunpunt Taalwetwijzer van de Vlaamse overheid). Er bestaat dus zoiets als 'faciliteiten' voor heel België, zover het de federale instellingen betreft. Zie hier ....  
Waarom zouden we, toch minstens in de grotere steden, of in alle steden die hiervoor kiezen, de burgers aan het loket niet kunnen tewoord staan in het Nederlands, Frans en Engels? De voertaal van de administratie blijft uiteraard het Nederlands, maar documenten bevatten ook een vertaling in die twee talen, of vertalingen worden afzonderlijk meegegeven? Alle ambtenaren zijn toch lang genoeg naar school geweest om deze talen min of meer te kennen, en er kan bijscholing gegeven worden om ze specifieke administratieve begrippen aan te leren. Een taal blijft men kennen door ze te onderhouden, en het zou dus de effectieve meertaligheid van de Vlamingen ten goede komen. De motivatie op school zou ook groter zijn om die talen te leren, want men weet dat men ze ook later dagelijks kan gebruiken, dat ze zelfs nuttig zijn in het beroepsleven, niet alleen in het bedrijfsleven, maar ook om bij de overheid aan de slag te gaan.

Slotwoord
Dit is geen uitgewerkt concept, maar een vraag naar een debat over hoe een 'gastvrij' Vlaanderen er zou kunnen uitzien, dat geen respect 'eist', dat niet stelt dat men 'beleefd' moet zijn en 'zich moet aanpassen'. Niet een Vlaanderen met kleine pestregels, maar met een royaal 'welkom' aan velen, die we helpen zich te integreren door taallessen, interessante activiteiten, en door zelf met anderstaligen Nederlands te spreken i.p.v. dialect, en liefst ook in alle populaire feuilletons op TV, i.p.v. een of ander 'neder-antwerps'.

Eerdere hoofdstukken van mijn reeks over 'Een fascistisch volk?' herlezen:

deel 3/1 hier ...  deel 2. hier ...  en deel 1 hier ...  

Einde België? (titel van het artikel)

Als Waal, maar heel sterk de Nederlandse taal en Vlaamse cultuur waarderend, wil ik de aandacht van de Franstalige Brusselaars en de Walen op een punt richten. Vaak voelen de Franssprekende Belgen de Vlaamse eisen aan als agressie. Zonder me uit te spreken op politiek vlak, nodig ik hen echter uit nooit te vergeten dat Vlaanderen gedurende eeuwen heeft moeten vechten om zijn taal en cultuur gerespecteerd te krijgen. Lange tijd was Vlaanderen slachtoffer van Franstalige arrogantie. En de Belgische staat, ontstaan in 1830-1831, droeg gedurende een eeuw bij tot de actieve verfransing van Vlaanderen. Nu het de welvarendste regio van het land geworden is, wil Vlaanderen duidelijk zijn culturele eigenheid en taalkundige autonomie bevestigen. Als de Franstaligen, die spontaan meer aan de eenheid van België gehecht zijn dan de Vlamingen, willen dat België blijft bestaan, volstaat het niet Belgische vlaggen in de straten te hangen. Ze moeten afstand nemen van hun linguïstieke superioriteitscomplex. Elk volgens eigen sociale rol, moeten ze de taal en de cultuur van hun noorderburen leren kennen en ervan leren houden. Dat is de prijs die betaald moet worden wat persoonlijke verantwoordelijkheid betreft, als ze willen dat België een toekomst heeft. Wat de politieke onderhandelingen betreft, die veronderstellen wederzijds tact, maar er zijn voldoende politici die bezorgd zijn om het algemeen welzijn om tot een akkoord te komen.
Mgr. André-Mutien Léonard
Katholiek Nieuwsblad (Nederland), uitgave van 18 juli 2008. Volledige tekst van het artikel staat hier.....