Nieuw Pierke - Forum over democratie

Is een hoofddoek een 'must' van het islamgeloof? Nog meer, zo een hoofddoek kan blijkbaar zelfs volgens sommigen deel uitmaken van 'de identiteit' van een persoon. Terwijl er toch heel veel moslima's in de wereld zonder hoofddoek rondlopen? Mark Grammens: "Onder normale omstandigheden zou een hoofddoekenverbod niet aan de orde mogen zijn, maar als een moslima in het atheneum van Antwerpen verklaart dat de hoofddoek symbool staat voor "de islamitische expansie die door een goddelijke hand wordt gestuurd" (DM, 26.6.09), dan zijn de omstandigheden niet meer normaal." Wie zich uitspreekt tegen het hoofddoekenverbod, krijgt ruim plaats op de opiniebladzijden van de kranten. Plaats dus hier voor andere meningen. Ook voor deze: "met de komst van een hoofddoek in het Brussels parlement hebben de integristen een veldslag gewonnen."

Blogger Filip Van Laenen in zijn artikel van 29.06.09  'Drie dhimmi's over de hoofddoeken': "bovendien is het duidelijk dat het debat op dit ogenblik gestuurd wordt door de krantenredacties. Wie zich uitspreekt tegen het hoofddoekenverbod, krijgt alle plaats toegemeten, zelfs al kraamt men alleen maar onzin uit, terwijl tegenstanders slechts met mondjesmaat tot het debat toegelaten worden. Een diepere analyse dan hoe mondig en moedig die moslimmeisjes toch wel zijn wordt absoluut niet toegelaten, vermoedelijk uit vrees hierdoor op een hellend vlak terecht te komen waarbij het vroeg of laat over de multi-culturele maatschappij zelf dreigt te gaan. Over de rol van de moslimjongens wordt daarom zedig –en misdadig– gezwegen."

Een selectie van gepubliceerde opinies, onzin inbegrepen
Volgens Yves Desmet in DM (23.06.09) kan je "mensen berispen of bestraffen wanneer ze onaanvaardbare sociale druk zetten op anderen, maar je moet ze daarom niet van hun individuele godsdienstvrijheid beroven." Enkele dagen later geeft hij wel toe dat er nogal wat druk is op 'die meisjes'. "De vraag stelt zich ook hoezeer de paternalistische opvatting klopt als zou de hoofddoek een teken van onderwerping aan de machocultuur zijn. Het klopt zonder meer dat er een sociale druk van jonge macho's bestaat op de meisjes om een hoofddoek te dragen. Evenzeer klopt het dat veel jonge moslima's net daarom een hoofddoek opzetten: om van dat machogedoe af te zijn. Want een jonge moslima mét hoofddoek kan makkelijker de straat op, met vriendinnen op stap, of wordt minder in de weg gelegd als ze verder wil studeren. Paradoxaal genoeg gebruiken nogal wat jonge meisjes de hoofddoek als emancipatorisch middel, om ongemoeid gelaten te worden door hun traditionele milieu. Wie ooit de kans had om met deze moslima's in debat te gaan in de aula's van hogescholen en universiteiten, waar ze gelukkig steeds talrijker aanwezig zijn, weet zeer goed dat het verdomd mondige vrouwen zijn, die zich absoluut niet onderwerpen aan welke man dan ook. Daar laten de fonkelende ogen, geaccentueerd met een streepje eyeliner, geen twijfel over bestaan." (DM, 26.06.07). Wij laten ons niet onderwerpen, maar dragen toch een hoofddoek omwille van de macho's... Wat is dan wel 'onderwerpen' voor Yves Desmet?

Een socioloog, zekere Hugo Van Assche, meent in een lezersbrief in DS van 29 juni dat het niet eens om het beroven van de godsdienstvrijheid gaat, maar om een gebrek aan respect voor hun identiteit, en men hen zelfs de hoofddoek mag opdringen. (Die mantram van de 'identiteit' hebben alle tegenstanders van een verbod blijkbaar van buiten geleerd, want dat was ook in Antwerpen herhaaldelijk te horen bij het hoofddoekenverbod in het atheneum: 'ze nemen onze identiteit af'). Van Assche: "Maar het dragen van de hoofddoek maakt ook deel uit van de godsdienstvrijheid en de identiteit van die meisjes. Dat verbieden getuigt van een gebrek aan respect voor hun identiteit en hun individuele keuze, zelfs al wordt die keuze hen opgedrongen. Onze wetten garanderen die meisjes dat ze later sowieso hun eigen keuzes kunnen maken. Laat het hun verdienste zijn, als zij later kiezen om niet meer toe te geven aan die groepsdruk." (Marc Vanfraechem schreef een fijn stukje over die opgedrongen 'keuze': 'Een oude kwestie opgelost' )

Filip Buntinx en Kris Gysels, bestuursleden van Open VLD Groot-Antwerpen, publiceerden in DS van 29.06.09 een tekst 'in eigen naam', waarin ze zeggen zelden een dergelijk hoogstaand publiekelijk debat te hebben mogen meemaken als rond de hoofddoekenkwestie in het Antwerps atheneum. En daar willen ze de Antwerpse moslima's voor feliciteren en bedanken. In 'Is de hoofddoek de hoofdzaak?' (tekst alleen toegankelijk voor geregistreerde lezers) beweren ze dat die meisjes in het atheneum zich niet laten onderdrukken: "Al jaren krijgt de allochtone gemeenschap, en in het bijzonder de Marokkaanse, het verwijt dat ze amper haar stem laat gelden en niet aan het publieke debat deelneemt. Welnu, de afgelopen dagen hebben enkele jonge dames daar anders over beslist en bewezen dat zij wel degelijk deel uitmaken van deze samenleving. En net die meisjes die een hoofddoek dragen, en verweten wordt deze te dragen onder druk van hun omgeving, tonen nu publiekelijk dat ze zich absoluut niet laten onderdrukken. Kortom, de beslissing mist haar doel volledig. De Antwerpse moslima's hebben bewezen dat ze die maatregel niet nodig hebben om deel te kunnen uitmaken van onze samenleving." Geachte heren: ze betogen wel niet voor beter onderwijs...

Donderdag 02.07.09 krijgt Henk de Smaele (docent geschiedenis van de islam en gendergeschiedenis aan de Universiteit Antwerpen) het woord in DS, waar hij de wereld helemaal op zijn kop zet: het bannen van de hoofddoek is een teken dat de Vlamingen vijandig staan tegenover de moslims, en het dragen een protest tegen die uitsluiting: "Hoe komt het toch dat wij zo struikelen over die hoofddoek...? Zou het niet kunnen dat het veel meer gaat over een onwil om te aanvaarden dat Vlaanderen verandert? Om een onwil om mensen die er anders uitzien te zien als volwaardige (en autonome en gelijkwaardige) leden van de autochtone gemeenschap? Als we zover zijn dat we islam zien als een Vlaamse religie, zal het ook gemakkelijker worden om er kritische en maatschappelijke debatten over te voeren. Nu is het bannen van de hoofddoek vooral het teken dat moslims in Vlaanderen niet welkom zijn. En het dragen van een hoofddoek een protest tegen deze uitsluiting en vijandigheid." Zou een van de voorwaarden om de islam te kunnen zien als een 'Vlaamse religie' niet b.v. zijn dat men juist geen hoofddoek nodig heeft om moslim te zijn?

Plaats hierna voor enkelen die het anders zien

Jan Denys, arbeidsmarktdeskundige van Randstad in DM, 02.07.09, in 'De emanciperende kracht van de imam' : "Veel minder aandacht ging naar een nieuwe studie van de VUB met als onderwerp de integratie van de allochtonen op de arbeidsmarkt. De studie bevat een belangrijke bevinding: de achterstand en moeizame integratie van allochtonen op de arbeidsmarkt heeft vooral te maken met de schoolse prestaties van de betrokkenen en met de kwalificaties waarmee ze de arbeidsmarkt betreden. Latent of manifest racisme of discriminerend gedrag blijken in elk geval een minder belangrijke (maar daarom nog niet onbelangrijke) rol te spelen. Het is een stelling die ik zelf eerder al verdedigd heb in deze krant. Het verschil in aandacht voor de twee gebeurtenissen is op zich al intrigerend. Even veelzeggend is dat de allochtone gemeenschap niet op straat komt om beter onderwijs te eisen maar wel voor het recht op het dragen van de hoofddoek...
En dan is er natuurlijk nog de hoofddoek zelf. Hier willen we ons beperken tot een element dat nog niet aan de orde is geweest in de vele commentaren. Uit eigen onderzoek blijkt dat 60 procent van de werknemers in Belgische bedrijven problemen hebben met het dragen van de hoofddoek op het werk (zowel in de publieke als de privésector). Wie de keuze maakt om de hoofddoek ook in het openbaar te blijven dragen moet beseffen dat het de kansen op de arbeidsmarkt in het gedrang kan brengen. Dat geldt evengoed voor iemand die per se met een hanenkam door het leven wil stappen, of - per ongeluk - met 56 sterretjes in het gezicht."

Herman Jacobs uit Mortsel, in een lezersbrief in De Standaard, 30.06.09: "Wat steeds weer (je zou haast gaan denken: doelbewust) uit het oog wordt verloren: bij kritiek als de onderhavige gaat het volstrekt niet om de persoonlijke integriteit van hoofddoekdraagsters, laat helemaal staan om hun 'ras'. Waar het om gaat is dat zij, al dan niet goed doordacht, iets omhelzen dat je niet anders dan stuitend seksisme kunt noemen. Waar het om gaat is dat zij, al dan niet goed doordacht, de gewone manier van doen en de gewone omgangsvormen tussen mannen en vrouwen in deze samenleving demonstratief afwijzen. Zeker, wie dat wil, heeft daar absoluut het recht toe (zij het geen absoluut recht) - dat betekent diversiteit nu juist, inderdaad. Het zou echter helpen als men eens ophield lafhartig te doen of islamitische bigotterie net zoiets is als een willekeurig modeaccessoire, dat verder geen enkele wezenlijke betekenis heeft.... "

Mark Grammens in zijn Journaal van 2.07.09, een artikel 'Over de hoofddoek in Antwerpse scholen'. Enkele uittreksels:
"Niet voor het eerst, en heel zeker ook niet voor het laatst, moeten we het hier hebben over de islamitische hoofddoek die een aantal moslima's al dan niet vrijwillig dragen, ook waar een dergelijk attribuut volgens onze inzichten niet passend is, zoals op het werk of in een school.... Wat betreft de school bestaat er bijvoorbeeld in Frankrijk wel een algemeen hoofddoekenverbod, overigens naar het voorbeeld van de moslim-staat Turkije, waar premier Erdogan zijn dochters, die zeggen hun hoofddoek niet te kunnen missen, naar universiteiten in de Verenigde Staten heeft gestuurd omdat ze in Turkse universiteiten niet met een hoofddoek binnen mogen....
In Antwerpen begonnen meer en meer scholen een reglement uit te vaardigen waarin staat dat men de lessen niet mag bijwonen met een hoofddeksel op. Op de duur bleef er nog haast alleen het grote Ateneum van Antwerpen over dat geen dresscode bezat. Dat is nu voorbij: vanaf l september geldt ook daar het verbod om een hoofddoek te dragen tijdens de lessen. De reden waarom de overigens als "progressief" bekend staande direktrice van het ateneum daartoe is overgegaan, is de toevloed aan fanatieke moslim-kinderen in haar school, die elders niet meer welkom zijn. Deze groep is in enkele jaren tijds uitgegroeid tot tachtig procent van het leerlingencijfer. In de praktijk is het een soort fundamentalistisch-islamitische school geworden, en daar wil de direktrice een einde aan maken.
Kan men haar ongelijk geven? Natuurlijk niet, vooral als men wat meer informatie verwerft, en met de direktrice moet erkennen dat de school in handen lijkt te zijn gekomen van een kombattief en assertief soort islam. "We hebben die evolutie een paar jaar aanschouwd, maar het is uit de hand aan het lopen. Meisjes willen niet meer turnen, ze gaan niet meer mee op reis," (in De Morgen, 27.6.09) enz., zegt de direktrice. Vrouwelijk personeel met blote knieën krijgt scheldwoorden naar het hoofd geslingerd, of hun lessen worden geboycot. Meisjes die uit zichzelf geen hoofddoek willen dragen, worden afgedreigd door de moslim-jongens en ertoe verplicht. Kortom, de school vindt dat haar vroegere "open" standpunt het samenleren op school schaadt en dat zij derhalve dient in te grijpen.

Dit is symptomatisch voor de koude oorlog die op vele plaatsen (ook in Brussel) woedt tussen de jongere allochtonen en de autochtone bevolking. Deze laatste aanvaardt steeds minder de agressiviteit van een islam-beweging die de indruk wekt op verovering uit te zijn, en die zich, om te beginnen, weigert aan te passen aan onze kultuur en gewoonten. Dat er voor die indruk iets te zeggen valt, weet elke vakantieganger die Marokko, Turkije of zelfs Pakistan heeft bezocht, en tot zijn verwondering heeft vastgesteld dat daar in het straatbeeld veel minder gesluierde vrouwen te zien zijn dan in Molenbeek of Borgerhout! Daar klopt iets niet, en dus wordt door menigeen de zogenoemde vrijheid van vrouwen om zich te kleden zoals ze willen, als dit tot het dragen van sluiers en hoofddoeken leidt, geïnterpreteerd als een vorm van veroveringsdrang. Men weet ook dat als moslima's betogen tegen een hoofddoekenverbod, ze steevast opgejut en geëncadreerd worden door mannelijke begeleiding. In Antwerpen werd die begeleiding verzorgd door een imam, een zekere Taouil, die op het ateneum opruiende taal is komen verkopen. Hij liet de scholieren minutenlang "Allah Akbar" schreeuwen en riep ze op niet meer naar school te gaan als het hoofddoekenverbod niet werd ingetrokken....

Zoals prof. Etienne Vermeersch ooit schreef (in De Morgen, 4.5.07) vormt "de hoofddoek een onderdeel van en een propagandawapen voor de fundamentalistische benadering van de islam". Als men woordvoerders hiervan, zoals de Antwerpse imam, bezig hoort, dan voelt men aan dat ze de school en de meisjes die school lopen gebruiken als middel om hun kontrole te vestigen over onze beschaving. Het is evident dat hoe toleranter men zich tegenover deze evolutie opstelt, des te moeilijker het zal worden om het samenleven met moslimimmigranten mogelijk te maken. De integratie wordt door de fundamentalistische imams radikaal afgewezen, en de meisjes moeten dit door uiterlijke tekenen afficheren namens de hele gemeenschap. Op die manier komt men onvermijdelijk terecht bij segregatie in plaats van integratie. Het gaat dus om meer dan het al dan niet opleggen van een dresscode op scholen, nl. over de vraag of wij een naar volledige autonomie strevende moslimgemeenschap binnen onze samenleving aanvaarden. Dulden we dat nieuwkomers alleen maar wettelijk integreren, maar kultureel een soort apartheid installeren? Het gaat niet om de al dan niet bedekte haren van de moslima's, noch zelfs over de vraag in hoever dit een uitdrukking vormt van hun ondergeschiktheid, maar over de positie die het ortodokse islamisme in Vlaanderen wordt toegekend. Daarover bestaat op z'n minst nog geen eensgezindheid, maar het debat kan men niet meer ontwijken, nu in de steden steeds meer sluiers en hoofddoeken opduiken in het straatbeeld. Onder normale omstandigheden zou een hoofddoekenverbod niet aan de orde mogen zijn, maar als een moslima in het ateneum van Antwerpen verklaart dat de hoofddoek symbool staat voor "de islamitische expansie die door een goddelijke hand wordt gestuurd" (De Morgen, 26.6.09), dan zijn de omstandigheden niet meer normaal."

Martien Pennings stelt het op 29 mei '09 op de website van Joost Niemöller veel scherper: "Elke mensenrechtenorganisatie weet dat in de islam elk dag vrouwen worden vermoord - honderden per dag of duizenden? - omwille van de “eer”. Ze worden vermoord door hun echtgenote, vader, broer, oom of door een huurmoordenaar. Ze worden gewurgd, doodgestoken, doodgeschoten of vergiftigd. Maar vaak plegen ze gewoon zelfmoord. Van dat systeem van “eer” is de hoofddoek het symbool. Ayaan Hirsi Ali heeft er ooit opgewezen dat de hoofddoek onder moslima’s in Nederland pas echt populair werd in een periode dat vrouwen in Algerije massaal vermoord werden omdat ze er géén droegen. De hoofddoek is niks anders dan de zichtbare jihad in de straten van Europa, het symbool van de agressieve stam die islam heet. Elke hoofddoek, zegt de “fundamentalist” is een vlag geplant in vijandelijk gebied. De islam is een racistische ideologie, die mensen op een lichamelijk kenmerk (melkklieren in de borsten en een spleetje tussen de benen) voor inferieur verklaart. Neen, niet voor ánders! Voor inferieur. En die vrouwen die zeggen dat ze ‘t kopvod vrijwillig opdoen, bewijzen alleen dat de hersenspoeling echt gewerkt heeft." Volledige tekst hier ....

In La Libre Belgique van 1.07.09 staat een zeer lange lezersbrief (5.400 tekens, de lengte van veel opiniestukken in een Vlaamse krant...) van Pascal Roelandts (volledige Franse tekst onderaan dit artikel), waarin deze stelt dat de integristen een veldslag gewonnen hebben, naar aanleiding van het feit dat Mahinur Özdemir op 23 juni '09 de eed aflegde als volksvertegenwoordigster in het Brussels parlement, met een hoofddoek op. Hij herinnert eraan dat vele moslimvrouwen over de hele wereld geen hoofddoek dragen en ze daarom geen minder goede gelovigen zijn. De hoofddoek is zeker geen teken dat alle moslimvrouwen dragen, maar een symbool van een bepaalde visie. Wat gaan we doen als er vrouwen het recht opeisen in een burka of een niqab te zetelen in het parlement? Het gaat er vandaag om dat men dezen niet kan toelaten - die een zeer heldere strategie hebben en hun overtuiging zelfs met geweld zouden opleggen als dat nodig blijkt, ondersteund door naïevelingen die aan die beweging deelnemen in de overtuiging te strijden tegen discriminaties - de godsdienst terug in het politieke leven binnen te halen, al was het maar via het manifest dragen van religieuze tekenen die vooreerst onschuldig lijken. Deze zijn echter een voorbode voor veel conflictueusere toestanden daarna. In deze zin kan men besluiten dat de integristen op 23 juni een veldslag gewonnen hebben.

Tot slot nog het woord aan Geert Van Istendael:
Vandaag wordt, eigenaardig genoeg, de sluier met grote hardnekkigheid verdedigd door mensen die geen spat islam aan hun lijf hebben. Ik wil hier niet beweren dat ze geen spat katholicisme aan hun lijf hebben, maar als ze zich al tot het roomse geloof bekennen, is het tot een wel zeer verwaterde vorm. Het zijn vooral jonge mensen, ze hebben nooit het preconciliaire tijdvak moeten ondergaan, en daarvoor zouden zij de Here mogen prijzen, maar het heeft tot gevolg dat voor hen het katholicisme een onscherp begrip geworden is.
Inzake geloof zijn de jonge mensen van Belgische afkomst die vandaag uit progressieve, zeg maar linkse, overtuiging de hoofddoek verdedigen, hoofdzakelijk naïef. Of nee, onnozel, dat is de term. Onnozel betekent volgens het Groot Woordenboek der Nederlandse Taal onschuldig, zonder kennis van de wereld en dus licht te bedriegen. Inderdaad, die jonge mensen hebben geen flauw benul van de immense, wurgende kracht die een eeuwenoude wereldgodsdienst ontwikkelt zodra hij op een grens stuit die hem van buitenaf wordt gesteld. Ze hebben niet genoeg verbeeldingskracht om zich voor te stellen dat er mensen zijn die uit een of andere religieuze overtuiging werkelijk anders denken dan zij, maar dan ook totaal anders, en ook navenant zullen handelen. Woedend. Dictatoriaal. Als het moet moorddadig. Wat godsdienstzaken aangaat, baden die Belgische jonge mensen in het lauwe rozenwater van een slecht begrepen tolerantie, een weke onverschilligheid, een niet onprettige vaagheid. Bovendien vinden ze die hoofddoeken en djellaba's toch maar wat exotisch.....
Dit hele debat is er één over de manier waarop in een staat die beschaafd en democratisch wil zijn, een persoonlijke opvatting, godsdienst, zich verhoudt tot een bestel dat algemeen geldt, voor iedere burger, van welk geloof of niet-geloof hij of zij ook is. Over de beginselen van die geldigheid, bijvoorbeeld de gelijkheid tussen man en vrouw, bijvoorbeeld de vrijheid van meningsuiting, bijvoorbeeld de niet-discriminatie wegens seksuele geaardheid, geloof, politieke opinie enzovoort, over die beginselen kun je niet discussiëren. Het zijn die en geen andere. Wie zich daar niet naar kan schikken, die moet, zoals de imam van de Grote Moskee in Brussel het jaren geleden eens zei, verhuizen naar een ander land. Anders moet de staat, om zijn beginselen te vrijwaren, die man of vrouw in den bak steken, zoals dan weer de goeie, ouwe Achille Van Acker het in zijn onnavolgbare Brugs zei.

Wat me in dit hele debat hindert, is dat mensen die zichzelf progressief noemen, er geen flauw benul van hebben hoe duur tolerantie betaald wordt. Dat mensen die zich progressief noemen, er geen enkel besef van hebben dat het, in ons land en elders, veel, véél langer dan honderd jaar heeft geduurd, eigenlijk tot na de Tweede Wereldoorlog, vooraleer de bemerking die de verlichte Pruisische koning en vriend van Voltaire Frederik de Grote op 22 juni 1740 schreef in de rand van een oorkonde, 'hier muss ein jeder nach seiner Fasson seelig werden (hier moet eenieder op zijn manier zalig worden), ook werkelijk werd toegepast. Dat mensen die zich progressief noemen, zo kort van memorie zijn dat ze zich niet kunnen voorstellen wat ze eigenlijk verdedigen. Dat mensen die zich progressief noemen, zich zelfs niet de moeite getroosten om de uitgangspunten van hun islamitische medeburgers eens grondig te bestuderen, wat op zich al een blijk is van tomeloze minachting. Dat ze niet eens weten dat het centrale woord in het christendom 'verlossing' is en dat de vertaling van het woord islam 'overgave', 'onderwerping' is.
En dus maak ik me druk over zomaar een lap textiel. Want ik weet van welke kleine, doodgewone, doordeweekse spullen godsdiensten zich bedienen om je op elk moment van de dag duidelijk te maken dat je je hoort te onderwerpen. Ook de godsdienst die zich beroept op de Verlosser, kon dat niet laten. Ik wil geen religieuze onderwerping meer accepteren, zelfs niet ter grootte van een hoofddoek.
('Het masker van de dwang - de hoofddoekenkwestie, bekeken door de bril van een ex-gelovige', hoofdstuk in het boek 'De islam in Europa, dialoog of clash?', redactie door Johan Sanctorum, uitgeverij Van Halewyck, 2008)

Een toemaat

Socioloog en marxist Jan Hertogen publiceerde op 1 juli een stuk over de hoofddoekenkwestie in het Antwerps atheneum op de website Indymedia. Daarin kan en o.a. lezen: "Of een hoofddoek nu om religieuze dan wel om andere redenen/betekenissen gedragen wordt is op geen enkel punt van belang. Vraag is of de samenleving een onderwijs- en arbeidsorganisatie moet aanbieden die elke burger het recht geeft in zijn gemeenschap aanvaarde kledingcodes te volgen, die in overeenstemming is met de wettelijkheid. Zelfs de vraag naar de positie van de vrouw en man-vrouw verhouding is hier niet aan de orde, evenmin de mate waren er sociale druk uitgeoefend wordt of niet." Maar verder in de tekst gaat het dan toch weer over de godsdienstbeleving: "De ‘verdwazing’ of conditionering bij Heremans (NvdR: directrice van het atheneum) is blijkbaar van die aard dat zij niet meer kan luisteren en niet meer begrijpt dat zij met deze beslissing de godsdienstbeleving in schoolverband en daarmee ook het grondwettelijk recht op vrije schoolkeuze, tot nu toe nog op enkele plaatsen gewaarborgd zoals in haar school, nekt." En hier is de marxist aan het woord: "Met een hoofddoekverbod zet men zich in wezen aan de kant van de onderdrukker, de economische en politieke macht en de verantwoordelijken voor de ongelijke verdeling van goederen en diensten en het verbod voor de mensheid om zich vrij te verplaatsen."

Eddy Daniels, vroeger hoofdredacteur van Imediair/Intermediair, auteur van ‘De Open Samenleving en Haar Nieuwe Vijanden’, geeft er een uitvoerige reactie op in 'Hoofddoek, de wereld op zijn kop', te lezen op LVB.net, hier ...

LES INTÉGRISTES ONT GAGNÉ UNE BATAILLE !

Mahinur Özdemir, députée CDH, a presté serment voilée au parlement bruxellois lors de sa séance d’inauguration le 23 juin 2009. Si des témoins directs de la prestation ont applaudi comme pour insister sur la dimension nécessairement positive de l’événement, un grand nombre de commentateurs et de faiseurs d’opinion ont loué la démarche, certains qu’ils encourageaient là l’initiative courageuse d’un nouveau genre de suffragette, porteparole de victimes de discriminations flagrantes : les femmes coiffées du voile islamique. Aucune règle parlementaire n’interdit le port de signes religieux distinctifs, ont ils claironné ! La belle affaire, et comme il est commode parfois de s’en tenir strictement au règlement. Il y a pourtant une marge entre constater que rien n’empêche une parlementaire de prêter serment voilée et saluer ce fait de manière dithyrambique.
La question n’est pas de savoir si Mme Özdemir est oui ou non sincère dans ses convictions. Elle est encore moins de savoir s’il lui est permis de vivre les préceptes de la religion islamique comme elle l’entend. Le débat se pose plutôt dans les termes suivants. Faut il autoriser le port de signes distinctifs d’une religion aux personnes qui exercent un mandat public et qui représentent l’Etat au sens large ?
Car, même si de nombreuses personnes ont accueilli l’événement avec la joie que l’on sait et se référaient à l’image reflétée par la jeune parlementaire (jeune fille sympathique fière de ses convictions, femme ayant le courage d’afficher sa foi…), quelle aurait été leur réaction s’il s’était agi d’une fervente partisane de l’Eglise chrétienne catholique, arborant fièrement un signe ostentatoire de sa foi ? Je pense pouvoir affirmer que les réactions auraient été moins enthousiastes et certainement moins favorables à la croyante ! La liberté individuelle est elle alors en cause? Non, car la pratique d’une religion ne peut certainement pas être entravée par la loi dans son exercice individuel et collectif, tant qu’elle ne contrevient pas à l’ordre public. Mais lorsqu’une musulmane, une juive, une chrétienne pratiquante exerce une fonction publique au sens large, les signes confessionnels doivent disparaître dans l’intérêt d’un fonctionnement serein des institutions.
Par ailleurs, faut il rappeler que de nombreuses femmes musulmanes de par le monde ne portent pas le voile? Sont elles moins bonnes fidèles pour autant ? Il n’est en tout cas pas le signe distinctif de toutes les pratiquantes de cette religion. Il est le symbole d’une certaine vision de celle ci, qui ne répond pas vraiment aux désirs d’émancipation des femmes. Son interdiction ne constitue donc pas une discrimination à l’encontre de toutes les musulmanes.
Qu’allons nous pouvoir rétorquer à celles qui militent hardiment pour ne pas le porter et veulent rester fidèles à l’islam par ailleurs? La Turquie est elle un pays totalitaire parce qu’elle restreint le port du voile d’une manière très large ? Car ce n’est pas parce qu’un mouvement très puissant traverse le monde musulman et impose de manière autoritaire le respect de certaines traditions qu’il faut lâchement l’accepter sans réagir, sous prétexte de tolérance.
Quelle sera notre attitude face aux parlementaires qui seront vêtues du niqab, de la burqa ? Allons nous également tolérer ces tenues au nom du respect de la liberté individuelle ? Jusqu’où irons nous alors ? Imagine-t-on bien la conséquence de ces principes si les membres de chaque communauté portaient les signes distinctifs de leur appartenance communautaire ? D’aucuns voudraient déjà opérer de subtiles distinctions entre les fonctions qui ouvriraient aux femmes le droit de porter le voile dans la fonction publique et celles qui ne le permettraient pas au profit de l’apparente neutralité due au citoyen. Ainsi en serait-il pour les juges. Que se passera-t-il le jour où une femme voilée aura obtenu son master en droit et aura suivi avec fruit les cours de la magistrature et postulera ensuite un emploi de juge ? Qui osera lui dire alors que malheureusement pour ses convictions et sa liberté individuelle, elle ne pourra pas siéger et exercer le métier dont elle rêve depuis toujours ?

Enfin, que l’on comprenne bien l’enjeu très important de la problématique car il va malheureusement monopoliser une grande partie des débats politiques et sociaux durant les prochaines années. En effet, les règles qui régissent notre vie en société sont fondées sur l’humanisme issu des Lumières du XVIIIe siècle qui se targuaient d’avoir pu, au terme d’un combat entamé deux siècles auparavant, faire reculer l’obscurantisme religieux dans ce qu’il avait de plus opposé au libre exercice de la raison éclairée. Il ne s’agit donc pas à présent de rompre les digues de la laïcité et de permettre à ceux qui, tout en ayant une stratégie bien claire d’imposer leurs convictions par la force si besoin en est, soutenus en cela par les naïfs qui participent au mouvement en étant persuadés de lutter contre des discriminations, veulent réintroduire la religion dans la vie politique au sens large, fût ce par le truchement du port ostentatoire de signes religieux qui peuvent paraître bien anodins dans un premier temps. Ceux-ci ne constitueraient en effet qu’un préalable à des situations qui s’avéreront bien plus conflictuelles par la suite. En ce sens, il peut donc être conclu que le mardi 23 juin les intégristes ont gagné une bataille !