Nieuw Pierke - Forum over democratie

Met de tijd kan de bouwinspectie alle oude bouwovertredingen toch laten uitvoeren, al zijn ze al tientallen jaren verjaard. Bij verkoop van een woning moet de nieuwe eigenaar zich hiertoe verbinden. Om dit te bereiken dreigt de bouwinspectie met het opstellen van een PV tegen de notarissen, waarin hij ze beschuldigd een misdrijf te plegen. Dit is niet Absurdistan, maar Vlaanderen.
De stedenbouwkundige inspecteur mag aan de strafrechter nog een vonnis tot afbraak vragen nadat een bouwmisdrijf al lang is verjaard, voor zover de vordering werd ingesteld voor het misdrijf verjaarde. Hij kan ook via een burgerlijke rechtbank de afbraak vorderen, binnen de vijf jaar nadat hij van de overtreding weet, en dit tot 20 jaar na de optrek van het onwettig bouwwerk. De beloofde verjaring na vijf jaar is dus een zeer grove leugen. Bovendien geldt ze niet in zogenaamd ‘kwetsbare gebieden’. De afbraakhonger van de inspectie is hiermee echter nog niet gestild. Wanneer zijn mogelijkheid tot ambtshalve afbraak is verjaard, probeert hij daarna toch nog de afbraak te bekomen, met een nieuw gevonden ‘titel’. Dat gaat zo in zijn werk:
 
Notarissen chanteren
Het decreet RO voorziet een aantal ‘informatieplichten’ voor de notaris. Zo moet de notaris in (bijna) alle onderhandse en authentieke akten van verkoop of van verhuring voor meer dan negen jaar van een onroerend goed, van een inbreng van een onroerend goed in een vennootschap, van vestiging van erfpacht of opstal en in elke andere akte van een eigendomsoverdracht ten bezwarende titel vermelden:
1° of er voor het onroerend goed een stedenbouwkundige vergunning is uitgereikt;… (enz..)
Iets verder in dit artikel 137 DRO staat: "Indien op het onroerend goed, ten gevolge van een definitieve rechterlijke beslissing, een verplichting rust om herstelmaatregelen uit te voeren, zoals bedoeld in de artikelen 149 tot en met 151, dan wordt dit in een afzonderlijke akte vermeld. In deze akte wordt tevens vermeld dat de nieuwe eigenaar de verbintenis aangaat om de opgelegde herstelmaatregel uit te voeren, onverminderd de verplichting van de oorspronkelijke eigenaar. De instrumenterende ambtenaar stuurt een afschrift van die akte aan de stedenbouwkundige inspecteur." De verplichting van deze afzonderlijke akte ging in op 8 februari 2004. Voor een oud vonnis kan de notaris geneigd zijn in die afzonderlijke akte te vermelden: "voorzover voormeld vonnis nog vatbaar is voor gedwongen uitvoering (dertigjarige verjaring)". Daarop kan hij prompt een brief van de inspecteur verwachten waarin deze meldt dat art. 137 §1 4de lid DRO niet in een dergelijk voorbehoud voorziet. Hij schrijft: "Integendeel, conform de tekst van de wet dient de koper de plicht tot herstel aan te gaan, ‘onverminderd de verplichting van de oorspronkelijke eigenaar’. (Gebeurlijke) verjaring van de actio judicati t.a.v. een welbepaalde veroordeelde stelt immers geen einde aan de illegale situatie, zodat de noodzaak tot het uitvoeren van het bevolen herstel (en het recht van de samenleving op dit herstel) onverkort blijven voortbestaan. Ook in hoofde van de veroordeelde blijft de plicht tot herstel na verjaring van de actio judicati overigens bestaan, zij het in de vorm van een natuurlijke verbintenis, te onderscheiden van de plicht tot herstel die de koper bij zijn aankoop formeel op zich neemt." Enig voorbehoud over een mogelijke verjaring mag volgens de inspecteur niet opgenomen worden in deze afzonderlijke akte. Een akte met voorbehoud kan de inspecteur niet als een volwaardige akte aanvaarden, en hij eist dan ook dat de notaris een nieuwe akte verlijdt, zonder een dergelijke toevoeging. Als dit niet gebeurt dreigt hij ermee een misdrijf vast te stellen in hoofde van de notaris en een PV op te stellen. Hij beschouwt de toevoeging als een inbreuk op de informatieplicht, die volgens art. 146 DRO kan gesanctioneerd worden met een gevangenisstraf van 8 dagen tot 5 jaar en/of met een geldboete van 26 euro tot 400.000 euro (te vermenigvuldigen met de factor 5 – ‘opdeciemen’- voor de momenteel toe te passen boete; of een maximumboete van 2 miljoen euro). De inspecteur zorgt er dus voor dat de notaris er zich voor hoedt enige verwijzing naar een mogelijke verjaring op te nemen in de afzonderlijke akte. 
 
De koper afdreigen
Op basis van de verbintenis die de koper in de afzonderlijke akte op zich heeft genomen, schrijft de inspecteur dan de koper (huurder, erfpachter,..) aan om hem aan te manen het oude vonnis uit te voeren, omdat "binnen afzienbare tijd hem het vonnis samen met de notariële akte zal betekend worden." Verder: "Het voorschrift van art. 137 dat de nieuwe eigenaar, huurder, erfpachter of opstalhouder verplicht tot het aangaan van bedoelde verbintenis, raakt de openbare orde en kan bijgevolg niet gemoduleerd worden naar de wens van de contractant(en). Eventuele clausules die voorbehoud maken ingeval van verjaring van het vonnis in hoofde van de veroordeelde(n) zijn dan ook volstrekt nietig, en blijven zonder uitwerking." Vermoedelijk slaagt de inspecteur er zo in dat mensen vandaag, dertig of veertig jaar na het niet-uitvoeren van een vonnis door de vorige eigenaar, uit schrik voor een proces, alsnog zelf tot afbraak overgaan, alhoewel het recht tot ambtshalve uitvoering van het vonnis verjaard is.
 
Een concreet geval
 
Een koppel verkoopt zijn huis in 2006, waarvoor het in 1964 werd veroordeeld voor een bouwmisdrijf. Ze weten niet meer juist wat de veroordeling inhield. Het vonnis werd nooit betekend. De notaris is nu verplicht in een afzonderlijke akte melding te maken van de veroordeling, zonder enige verwijzing naar een verjaring, waarbij de koper de verbintenis aangaat het vonnis uit te voeren. Wat die verplichting juist inhoudt, kan de notaris niet achterhalen. De gemeente heeft geen afschrift meer van het vonnis, en het Rijksarchief meldt dat het vonnis ergens onder krimpfolie op een pallet staat voor verhuis en het nog lang kan duren voor de archieven terug consulteerbaar zijn. De inspecteur schrijft een paar maanden later een brief naar de kopers om ze aan te manen tot afbraak over te gaan. Hij diept een nagenoeg onleesbare kopie van het vonnis op, waaruit moet blijken dat het zou gaan om de afbraak van een verdieping die zonder vergunning werd bijgebouwd. De kopers nemen een advocaat onder de arm die naar Stedenbouw schrijft dat de actio judicati (de mogelijkheid van de gemachtigde ambtenaar om het vonnis van 1964 uit te voeren als de veroordeelde niet zelf de bevolen herstelmaatregel uitvoert), een persoonlijke rechtsvordering is, en de herstelmaatregel inzake stedenbouw een veroordeling is van burgerlijke aard. Die verjaart overeenkomstig het oud artikel 1162 B.W. na 30 jaar vanaf het vonnis. Het recht van de gemachtigde ambtenaar om in de plaats van de veroordeelden het herstel door te voeren verjaarde in het concrete geval dus al in 1994. De advocaat voegt er nog aan toe: "Het is trouwens een algemeen principe van rechtszekerheid dat zelfs de wetgever niet kan tornen aan een definitief vonnis waaromtrent in casu zelfs de mogelijkheid tot tenuitvoerlegging verjaard is." Bovendien, merkt hij nog op, zijn er ondertussen in de straat diverse andere gebouwen met hogere bouwlagen vergund.
Het antwoord van Stedenbouw is hallucinant: "Het is juist dat het vonnis verjaard is. Echter, door een overdracht in 2006 herleeft de verbintenis in hoofde van de verkrijger... In de akte in 2006 is ondubbelzinnig sprake van een ‘verbintenis’. De notariële akte is een uitvoerbare titel, die kan betekend worden." Eerst wordt dus de notaris verplicht een akte op te stellen zonder verwijzing naar een verjaring, en dan gebruikt de inspecteur die akte als een nieuwe titel om de afbraak te eisen.
 
Hoge Raad?
 
De Hoge Raad voor het Herstelbeleid is niet bevoegd om in dergelijke zaken tussen te komen en dergelijke schandalige acties te stoppen. De Hoge Raad kan de inspecteur alleen stoppen met een ‘niet-eensluidend advies’, wanneer deze een herstelvordering wil indienen bij een rechter of voor hij zelf tot ambtshalve uitvoering overgaat, maar niet als hij van een nieuwe eigenaar eist dat deze het vonnis uitvoert. Reeds in juni 2006 zegde de voorzitter van commissie RO "dat er nood is aan het stopzetten van de functie van stedenbouwkundige inspecteur, en er op zeer korte tijd een andere instantie moet komen die op een objectieve en rechtszekere manier deze functie overneemt. Zoals nu kan het in ieder geval niet verder." Wat is er ondertussen gebeurd? NIETS. Het Vlaams parlement maakt zo’n slechte decreten dat het de burgers overlevert aan de afbraakobsessie van de inspectie. De parlementsleden (‘volks-vertegenwoordigers’..) zijn hiervoor verantwoordelijk, maar blijkbaar kan hen dat geen barst schelen.
 
Wet op het notarisambt respecteren kan veroordeling kosten
 
Met de afzonderlijke notariële akte bij verkoop, waarbij de nieuwe eigenaar dus de verbintenis moet aangaan om de opgelegde herstelmaatregel uit te voeren, kan de inspectie verjaarde en meer dan dertig jaar oude bouwmisdrijven laten uitvoeren. Hiervoor heeft hij niet ‘eender welk’ afschrift van de afzonderlijke notariële akte nodig, maar de ‘grosse’. De grosse is een eensluidend afschrift van de akte, gezegeld en bekleed met de uitvoerbaarheidsformule. In het Notarieel en Fiscaal Maandblad 2007/2 werd een vonnis gepubliceerd van de rechtbank van Turnhout. Een notaris werd door de inspecteur gedagvaard omdat hij weigerde hem de grosse af te leveren, zich baserend op het artikel 23 Wet Notarisambt. Dat stelt dat de notaris geen uitgifte mag afgeven, anders dan aan de onmiddellijk belanghebbende personen, hun erfgenamen of rechtverkrijgenden, zonder de beschikking van de Rechtbank van Eerste Aanleg, en dit op straffe van schadevergoeding en, in geval van herhaling, schorsing in zijn ambt gedurende drie maanden. Niet mis als straf dus. De voorzitter in Turnhout, zetelend in kort geding, verklaart de vordering van de inspecteur ontvankelijk en gegrond en zegt voor recht dat de notaris gehouden is tot onmiddellijke afgifte van de grosse. Bovendien veroordeelt hij de notaris, die de wet op het notarisambt respecteerde, nog tot de dagvaardingskosten! (Alles is dus mogelijk bij een rechter..). (Rolnummer C/429/05 van 22.12.05 – rep nr 10.728/05). De inspecteur kan ook een eenzijdig verzoekschrift richten aan de rechtbank om de grosse te krijgen, wat hem ook zal toegestaan worden. Daarna kan de inspecteur dus toeslaan bij de nieuwe koper.
 
 
Wil de decreetgever Vlaanderen afbreken?
De volgende generaties worden dus opgezadeld met het uitvoeren van verjaarde bouwmisdrijven, ook al was het volgens meerdere specialisten vroeger nooit de bedoeling dat dergelijke vonnissen werden uitgevoerd. Eerder dan een boete/gevangenisstraf op te leggen, vonnisten veel rechters de ‘afbraak in de oorspronkelijke staat’. Volgens de geest van die tijd (jaren ‘60 tot ‘80) kwam de veroordeelde er zo ‘goedkoop vanaf, want een afbraak werd toch nooit uitgevoerd’. Dat was dus zonder te rekenen op latere politici, die nu zelfs afbraak in het decreet inschreven na verjaring.
(Deze tekst verscheen eerder in een iets andere vorm in de nieuwsbrief Mijn Huis Mijn Recht)