Nieuw Pierke - Forum over democratie

Half december. Zachtjes aan glijden we vredig de eindejaarsperiode in, ons gemoed badend in het rustgevende besef dat de Koninklijke Opdrachthouder over het land waakt. Heel even, bij de regeringsovergang, was het rumoer rond het vermaledijde drieletterwoord BHV weer opgestegen, maar sinds het aantreden van Jean-Luc Dehaene daalde de stilte als bij wonder opnieuw neder.

Lopend op kousenvoeten werkt onze Nationale Loodgieter dezer dagen een reeks 'bilaterales' af: individuele gesprekken met voorzitters en communautaire experts van de partijen. Meer weten we niet. Behalve dan dat dit geruststellend is. Of alvast niet verontrustend Daarvoor liggen de onderhandelingen op Hertoginnendal tijdens de zomer van 2007 nog voldoende vers in het geheugen. Onderhandelingen waar men zelfs niet tot onderhandelen kwam omdat het kasteel zo dicht was als een zeef. Wantrouwen als spreekwater.

Vandaag weet de pers zelfs niet wie Dehaene wanneer ziet. Op één kleine uitzondering na. Le Soir wist namelijk te melden dat vorige donderdag een afspraak met FDF-voorzitter Olivier Maingain op de agenda van Dehaene stond. Dat nu net over dié ontmoeting iets uitlekte, is waarschijnlijk even toevallig als dat kerstdag dit jaar op 25 december valt. Het FDF vormt namelijk het grote vraagteken in de missie van Dehaene. Wil dat partijtje wel tot een akkoord komen? Want politieke wil, daar draait het uiteindelijk allemaal om. Alle mogelijke inhoudelijke elementen voor een BHV-compromis lagen al op tafel. In 1977 al in het Egmontpact, in 2005 in het bijna-akkoord van Verhofstadt en de voorbije twee jaar in spooknota's. De ingrediënten zijn bekend. Waar een politieke wil is, is een uitweg voor BHV.

En die wil groeide de voorbije maanden, zo bleek alvast uit gelijktijdige signalen van CD&V en PS. De aloude as tussen die twee partijen, de basis van menige staatshervorming in dit land, leek wel herrezen. CD&V-voorzitster Marianne Thyssen verklaarde publiekelijk dat BHV enkel opgelost kon worden via onderhandelingen. PS-topman Philippe Moureaux liet weten dat BHV sowieso gesplitst zou worden. Waarmee ze uiteindelijk hetzelfde zeiden: we moeten naar een akkoord. Andere coalitiepartijen bevestigden of zwegen en stemden toe.

Behalve dus het FDF, waar de overschakeling naar de compromis-modus blijkbaar moeizamer verloopt. Gevolg: een frontale botsing met de PS die meteen de illusie van het francofone front doorbreekt (een overigens vooral Vlaamse illusie, vergelijkbaar met hoe vanuit het zuiden van het land, 'la Flandre' als een homogeen blok wordt waargenomen). Waar Onkelinx en Di Rupo alarmerende verklaringen aaneenrijgen over de dreiging van ongrondwettelijke verkiezingen en een 'regimecrisis' als Pasen geen BHV-akkoord brengt, blijft Maingain zijn onverstoorbare zelf: vanwaar die haast, de verkiezingen van 2011 kunnen toch perfect overbrugd worden met een noodwet of een parlementaire goedkeuring van de verkiezingen.

Waar de PS het indienen van een vijfde belangenconflict - ditmaal door het Brusselse parlement -afwijst als een verdere escalatie, is dit voor het FDF een logische stap naar verder uitstel.

En waar andere Franstalige partijen het aantreden van Dehaene verwelkomden, onthulde Maingain dat de burgemeester van Vilvoorde de acties van de andere Vlaamse burgemeesters uit de Rand steunde en dus geen neutrale partij is.

Dat is misschien allemaal profilering, of strategie, maar de achterban voorbereiden op een compromis doe je doorgaans toch anders. Bijvoorbeeld door de inzet te relativeren. Of alleszins niet verder te verhogen. Ook daar volgt het FDF een andere koers. Het klinkt nog steeds dat BHV splitsen gelijkstaat aan België splitsen. Alsof taalterritorialiteit en federalisme intrinsiek onverzoenbaar zouden zijn.

Veeleer het tegendeel is waar. De splitsing van BHV voorstellen als onderdeel van een separatistische agenda bemoeilijkt vooral het vinden van een oplossing en werkt zo verdere communautaire crisissen en crisettes in de hand. Dat versterkt dan weer de Vlaams-nationalistische analyse dat onoverbrugbare verschillen tussen Noord- en Zuid-België onbestuurbaar maken en brengt dus precies oeverloos gespeculeer en radicale verklaringen over een splitsing van het land dichterbij.

Zo draagt het FDF net bij tot wat het beweert te willen vermijden. En versterkt het met die self-fulfilling prophecy de eigen analyse. Want wat zou Maingain zonder Vlaams spookbeeld beginnen?

Verscheen op 14/12/2009 in De Standaard, in het kader van de tweewekelijkse column van Dave Sinardet op maandag. Voor eerdere afleveringen, zie hier...