Ontvang de nieuwsbrief op regelmatige basis
Na het minarettenverbod, een domme oprisping, blijft echter de vraag onbeantwoord: welke moslims willen de democratie zonder maren en mitsen aanvaarden?
De opinie's van Meryem Kanmaz (DS 2/12/09 ) en Selahattin Koçak (DS 30/11/09 ) over de Zwitserse minaretten leiden tot de vraag welke moslims de democratie integraal willen aanvaarden. Want er is meer aan de hand dan enkel een dispuut over 'uiterlijke tekens'. Democratische basisregels staan ter discussie.
Is het verbod een goede zaak, of een domme oprisping? Het antwoord is duidelijk (het tweede), maar er is wel degelijk iets dat grote zorgen baart. Vele Zwitsers vrezen dat het met de integratie van teveel moslims niet de goede kant uit gaat. Soortgelijke bedenkingen kan men ook maken bij het hoofddoekdebat.
Enkele jaren geleden startten we een onderzoek naar de hoofddoek op school, op de werkvloer en in het Openbaar Ambt. Vele HR verantwoordelijken signaleerden dat ze op de werkvloer -ver weg van de intellectuele debatten- op grote vragen en problemen stootten. Halal-menu's in de cantine of niet? Aangepaste werkuren tijdens de Ramadan? Samenwerken met collega's van de andere sekse in één kantoor? Hoofdddoek op de werkvloer? ....
Die vragen vloeiden, bij nader toezien, voort uit culturele gewoonten en religieuze overtuigingen van de betrokken collega's. Die gewone moslims kennen de ware theologische toedracht niet, maar ze hebben wel hun overtuigingen. Daaronder bleek, impliciet, een religieuze doctrine verscholen, met vele interpretaties en stromingen. Kortom, één en ander lag complexer dan verwacht. Het onderzoek starte bij de hoofddoek, maar het evolueerde noodgedwongen tot een onderzoek over de volledige integratie van moslims. Hoofddoek en minaret bleken namelijk veel meer dan enkel een religieus symbool.
Koçak heeft daarbij gelijk: 'Het ging de Zwitsers niet om de minaretten'. Het ging vooral over islamisering en radicalisering!
Kanmaz én Koçak gaan daarbij zwaar uit de bocht wanneer ze beweren dat de Zwitsers tegen 'de islam' stemden. Dat is nonsens, zoals ook bleek uit enkele op TV geïnterviewde Zwitserse moslims. Die begrepen dat ze er morgen net zo goed als gisteren hun religie kunnen beleven, dat ze er koranlessen voor hun kinderen zullen blijven krijgen, ... Slechts op een deel van de moslims radicaliseert. Veralgemeningen zijn dus gevaarlijk.
Nogal wat moslims beseffen het probleem met de islamisten. Die willen de sharia integraal kunnen volgen. Het Hof voor de Rechten van de Mens in Straatsburg oordeelde echter niet voor niets dat sharia en democratie onverzoenbaar zijn: “The Court concurs (…) that sharia is incompatible with the fundamental principles of democracy”.
Die onverzoenbaarheid, dat willen de radicalen natuurlijk niet gehoord hebben, noch hun 'reisgezellen' in dit debat. Deze weten dat niet, of ze willen het niet weten. De bijval voor die radicalisering is echter niet min. In het VK wil 30% van de moslims dat de sharia ingevoerd wordt, zelfs in die situaties waarin ze tegenstrijdig is met het burgerlijk recht. Als die tegenstelling niet wordt vermeld in de vraag loopt de bijval op tot 40 à 60%. Ook het recente 'Muslims of Europe Charter' leek mooi, maar het steunt al evenzeer op een kwalijke doctrine: het zwaait voluit met idealen van de mensenrechten, maar die worden wel geïnterpreteerd binnen de 'Muslim scholarly consensus'. Het charter vraagt ook systematische afwijkingen op het burgerlijk recht bij elke tegenstelling met sharia. Islamisten willen de rechten van vele groepen mogen beperken: vrouwen krijgen minder, moslims mogen de islam niet verlaten, .... Voor dit laatste wil de zogenaamde 'modernist' Tariq Ramadan zelfs steniging nog pro forma als straf behouden, maar in Europa wil hij ze niet uitvoeren! Kan het nog reactionairder?
Doch ook op de werkvloer en elders nemen de problemen toe. Een weigering om gezag van vrouwelijke chefs of leerkrachten te erkennen, gedwongen huwelijken (1000-en per jaar in het VK), moorden op andersdenkende moslima's, verbale aggressie tegenover vrouwen zonder hoofddoek, ... Het neemt sneller toe dan het aantal moslims. En wat te denken van de Turkse premier Erdogan die in Duitstland opriep niet te integreren en vooral Turk te blijven en die stelde: "De moskeeën zijn onze kazernes, de minaretten onze bajonetten, de koepels onze helmen en de gelovigen onze soldaten"? Is het dan niet logisch dat zovelen die islamisering en radicalisering afwijzen en vrezen?
Velen - zoals Afshin Elian, Tahar Ben Jelloun en Caroline Fourest - toonden ondertussen aan dat de boodschap van die islamisten aan de niet-moslims grondig verschilt van de 'verduidelijkingen' daarop voor de moslims.
Koçak en Kanmaz verschillen overigens fundamenteel van mening over het belang van die uiterlijkheden. Voor Koçak is het evident dat een democratische meerderheid daar beperkingen op kan en mag opleggen. Voor Kanmaz lijkt dat niet zo evident: die klaagt elke vraag tot beperkingen aan als intolerantie. Daarmee lijkt ook de kloof tussen die moslims die de democratie integraal aanvaarden en diegenen die dat niet doen treffend geïllustreerd.
De vraag blijft dus: welke moslims willen de democratie zonder maren en mitsen aanvaarden?
Rudi Dierick
Specialist competentie- en diversiteitsbeheer, echtgenoot van een moslima en bestuurslid van het Overlegcentrum van Vlaamse Verenigingen.
De volledige studie: 'Bruggen en bananeschillen bij de integratie van moslims - Vertrekkende van de hoofddoek casus' .
Deze studie droeg ook bij tot talrijke producten ter ondersteuning van diversiteitsbeleid. De meeeste daarvan zijn gratis. Die zijn HIER te vinden .
(Dit artikel werd door De Standaard als opiniestuk geweigerd)