Nieuw Pierke - Forum over democratie

  Donderdag 29 april '10 werd met een overweldigende meerderheid een wet goedgekeurd in de Belgische Kamer die een  verbod invoert op het dragen in het openbaar van kleding die het gezicht geheel of grotendeels verbergt en de identificatie van personen in het openbaar onmogelijk maakt. (boerka's e.d.). 141 kamerleden stemden voor, twee onthielden zich (van SP.a), niemand stemde tegen. Amnesty International (AI) veroordeelt het verbod, "omdat het zogenaamd in strijd is met de godsdienstvrijheid" en de vrijheid van meningsuiting van vrouwen die een boerka of nikab dragen als uiting van hun identiteit of geloofsovertuiging." AI zou het verbod integendeel moeten toejuichen! Dat schreef ik hen ik in volgende brief: 

(Met toemaat v/de redactie, onderaan, artikel uit De Volkskrant hierover)

Geachte verantwoordelijken van AI Vlaanderen,

Sinds vele jaren ben ik lid van AI, heb ik een permanente bankopdracht lopen voor AI en is mijn echtgenote een fervent AI-briefschrijfster. Maar sinds de nieuwsberichten (vrijdagmorgen 30 april, Radio 1), dat AI protesteert tegen het door de Kamer goedgekeurd boerkaverbod, heb ik onmiddellijk mijn bankopdracht stopgezet. Dit protest van AI is voor mij totaal onbegrijpelijk en absoluut verwerpelijk. AI zou het verbod integendeel moeten toejuichen! U zegt dat het verbod ingaat tegen de godsdienstvrijheid. Ik wil daar het volgende op zeggen. De godsdienst islam heeft niets te maken met boerka en niqab. Het enige wat de Koran voorschrijft is zedige kledij.

Hieronder, voor het geval het u onbekend is, de betreffende teksten uit de Koran: Soera 7,26 verruimt alvast de blik wat kleding betreft: “Kinderen van Adam! Wij hebben voor jullie kleding gemaakt om jullie schaamte te bedekken en kleding voor de sier, maar de kleding van de godvrezendheid (of: rechtschapenheid) is beter”. Soera 24,31 vraagt aan de gelovige vrouwen hun blik neer te slaan (andere vertalingen: hun kuisheid te bewaren, hun schaamte te bewaren, hun schaamstreek te bedekken), hun sieraad niet openlijk te tonen behalve wat gewoon al zichtbaar is (of: wat iemand openlijk mag tonen overeenkomstig de heersende zeden), en hun sluiers (khimar, meervoud khumur) over hun boezem te slaan. Dit alles moet enkel in het bijzijn van vreemden, niet van (in detail opgesomde) familieleden. – Aan de mannen wordt trouwens ook gevraagd hun ogen neer te slaan en hun kuisheid te bewaren (24,30) –. Ook moeten de vrouwen niet met hun voeten slaan (waarmee wellicht dansen is bedoeld) om hun verborgen sieraad niet te onthullen. De commentator Asad veronderstelt dat de toen traditioneel al eeuwenlang door vrouwen gedragen sierlijke hoofddoek de boezem maar weinig bedekte, en dat Mohammed dit wilde veranderen. Hij pleit voor een ruime interpretatie van deze verzen, die binnen de evoluerende cultuur van de mensheid tot een zedige kleding oproepen. Soera 33,59 vraagt eveneens aan de vrouwen van de gelovigen, iets van hun overkledij (jilbab, jalabib) over zich heen naar beneden te laten hangen (of: om zich heen slaan): opdat zij als respectabel erkend en niet lastiggevallen worden. Soera 33,53-55 schrijft voor dat men als men de vrouwen van de profeet in hun huis om iets vraagt, dit slechts van achter een afscherming (hijab) mag doen. “Hijab” kan betekenen barrière, obstakel, afscherming, gordijn, sluier…, en dit alles letterlijk maar ook figuurlijk: benader die vrouwen met het nodige respect [Asad]. De vrouwen van de profeet mogen echter zonder deze afscherming omgaan met hun familieleden, die weer in detail worden opgesomd. In soera 24,60 wordt gezegd dat oudere vrouwen die niet meer op contact met een man uit zijn, hun bovenkledij mogen afleggen, maar toch met hun schoonheid niet moeten te pronk lopen; als ze het niet doen is het beter voor hen. Vertalingen van deze sura’s lopen zoals steeds erg uiteen.

Moslimvrouwen en –mannen kunnen hieruit afleiden dat een hoofddoek moet. Er zijn echter andere mogelijkheden, ook zonder hoofddoek, om aan deze oproep tot reinheid te voldoen binnen de heersende zeden en een goede moslima te zijn. In de Koran is van de niqab (die de hals en het grootste deel van het gelaat bedekt en alleen de ogen vrijlaat) en de boerka (die het gelaat volledig bedekt, ogen inbegrepen) of van de chador (Perzisch gewaad dat het hele lichaam behalve het gelaat bedekt) nergens sprake. Al wat er na het ontstaan van de Koran is ontwikkeld aan concrete kledingvoorschriften is het gevolg van culturele en politieke zeden, en absoluut aan discussie onderworpen (terwijl de Koran zelf volgens de moslims het Woord van God is – voor deze mening kan men respect opbrengen, al is ze eveneens zeer bediscussieerbaar). Boerka en niqab zijn het gevolg van een bepaalde zeer verregaande en starre interpretatie van de kledingvoorschriften, die zeer tijd-, plaats- en cultuurgebonden is (m.n. Centraal-Azië). Zij zijn een aanfluiting van de gelijkheid en de rechten van de vrouw. De vrouw wordt opgesloten in een carcan, om haar koest te houden en de begeerten van de man niet op te wekken. Van een organisatie als AI, die tegen onrechtvaardige opsluliting overal ter wereld ageert, verwacht ik dat ze krachtig stelling neemt tegen de opsluiting in sommige landen van de vrouwelijke helft van de bevolking in dit soort kledij, en dat ze het Belgische besluit (eindelijk nam het Belgische parlement eens een besluit!) ondersteunt dat dit in een beschaafd land als het onze niet kan.

Godsdienstvrijheid moet niet zo ver gaan dat mensenrechten, in dit geval vrouwenrechten, flagrant geschonden worden omwille van voorschriften die volkomen ten onrechte aan een godsdienst ontleend worden. In beschaafde landen mogen mensen elkaars gelaat zien en elkaar aankijken. Ten tweede is er ook het aspect veiligheid. Objectief, omdat mensen die een misdrijf plegen dit inderdaad vaak gemaskerd doen: ze zijn niet herkenbaar. Subjectief, omdat vele medeburgers een onveilig gevoel hebben als onherkenbare mensen zich onder hen bewegen. Ten derde is er het argument gezondheid, dat ik als huisarts moet vermelden. Een mens heeft licht op de huid nodig, evenzeer als hij voedsel nodig heeft. Gebrek aan licht geeft verstoringen in de melatoninehuishouding, hetgeen depressies kan bevorderen, en veroorzaakt gebrek aan vitamine D, dat men normaal in de huid aanmaakt en waarvoor licht essentieel is. Vitamine D-gebrek veroorzaakt kalktekort, verweking van de beenderen, hypotonie van de spieren met verminderde beweeglijkheid, maakt minder alert en bevordert eveneens depressies. Als de mannen hun vrouwen door boerka en niqab al fysiek opsluiten, dan doen ze er nog een schep bij door ze fysiek letterlijk weker te maken. Deze gevolgen voor de gezondheid zijn afdoende gedocumenteerd: o.a. bij bevolkingsonderzoek door de Gentse wijkgezondheidscentra bij migrantenvrouwen die “gewoon” gesluierd lopen is veralgemeend schrijnend vitamine D-tekort vastgesteld. Het is alleen helaas niet politiek correct dit luidop te zeggen… Zodra AI hieromtrent een standpunt inneemt dat de vrouwenrechten waardig is, zal ik meteen mijn bankopdracht vernieuwen.

Met achtingsvolle groeten, Luc Vandecasteele, huisarts

Boerkaverbod verdeelt mensenrechtengroepen
01-05-2010 - Rob Vreeken - De Volkskrant

Vrouwenrechten versus vrijheidsrechten. Deze botsing van fundamentele beginselen beheerst het debat over het boerkaverbod dat mogelijk wordt ingevoerd in België en Frankrijk. Mensenrechtengroepen zijn verdeeld.

Amnesty International en Human Rights Watch (HRW) hebben zich naar aanleiding van het Belgische wetsvoorstel, dat donderdag door het parlement werd goedgekeurd, uitgesproken tegen een verbod van gezichtsbedekkende kleding. Zij beschouwen het als een onrechtmatige inperking van de vrijheid van godsdienst en van meningsuiting. ‘Je kunt niet discriminatie met discriminatie bestrijden’, zegt John Dalhuisen, expert discriminatie op het hoofdkantoor van Amnesty in Londen.

Maar andere mensenrechtenactivisten en sommige moslimorganisaties in diverse Europese landen spreken zich juist uit vóór een verbod. ‘Door de boerka te tolereren, tolereren we een instrument van onderdrukking’, stelt Ni Putes, Ni Soumises, een Franse organisatie van moslimvrouwen.

Shaaz Mahboob, vicevoorzitter van de British Muslims for Secular Democracy (BMSD), meent dat de vrijheid van godsdienst niet in het geding is, omdat de boerka en niqab niets met de islam te maken hebben. ‘Tijdens de hadj, de bedevaart naar Mekka, is het vrouwen zelfs verboden het gezicht te bedekken.’

De BMSD ziet de boerka ook als een gevaar voor de openbare veiligheid. ‘De autoriteiten moeten in staat zijn mensen te herkennen. Ook camera’s op straat hebben anders geen zin meer’, zegt hij. Mahboob verwerpt het argument dat sommige vrouwen gedwongen worden binnen te blijven als ze geen boerka mogen dragen. ‘Pure chantage. In plaats van die vrouwen te bevrijden, geven we toe aan de chantage van de mannen die hen gevangen houden.’

Dalhuisen erkent dat vrouwen soms onder druk gezet worden gezichtsbedekkende kleding te dragen. ‘Maar anderen kiezen er uit vrije wil voor. Ook zij worden getroffen door een algemeen verbod. Daar heeft de staat het recht niet toe.’

Volgens Amnesty heeft de overheid wel degelijk de plicht onderdrukte vrouwen te helpen. Maar dat moet gebeuren op een individuele basis, bijvoorbeeld als er fysiek geweld in het spel is, of met gerichte actie in het onderwijs of door sociaal werkers om stereotypes over vrouwen te bestrijden. Dalhuisen: ‘En als die druk zó groot is, hoe komt het dan dat zo weinig vrouwen de boerka dragen?’

Gita Sahgal, tot voor kort hoofd vrouwenzaken bij Amnesty, meent dat de organisatie de boerkakwestie te abstract benadert, als louter een zaak van persoonlijke autonomie van vrouwen.

‘Het punt is juist dat het vaak geen keuze is. Moslimvrouwen staan steeds meer onder druk verhullende kleding te dragen. De boerka is geen bedreiging voor het Westen, het is een bedreiging voor vrouwen’, zegt Sahgal, die onlangs na een conflict bij Amnesty vertrok.

Sahgal erkent de bezwaren van een verbod, maar ze verwijt Amnesty en HRW zich nooit te hebben verdiept in de feitelijke toestand onder moslimvrouwen en de pressie waaraan zij blootstaan. Ook meent ze dat de organisaties, door de vrijheid van godsdienst erbij te halen, de extremistische opvatting bevestigen dat de boerka een religieuze plicht is.

Dalhuisen verwerpt dat. ‘Amnesty spreekt zich daar niet over uit. Maar sommige mensen menen nu eenmaal dat de religie gezichtsbedekkende kleding voorschrijft. Wie is de staat dan om te zeggen dat dat niet waar is?’