Nieuw Pierke - Forum over democratie

Bij de 11-juli-toespraken dit jaar, sprongen twee markante teksten eruit: deze van Klara-producer Jean-Pierre Rondas (“Suïcidale dialoog en rotte compromissen”), gegeven in de Warande te Brussel, en die van filosoof-publicist Johan Sanctorum (“De Vlaamse media en de Belgische ziekte"), op verschillende plaatsen in Vlaanderen gegeven, o.m. de Mechelse Guldensporenviering. Hierna het commentaar van Julien Borremans (*) op die twee 11 juli-toespraken.

De ganse zomer circuleren deze twee teksten al op het internet, en zijn ze het voorwerp van intense discussie. Zo verschillend als ze zijn van stijl en tonaliteit, toch hebben ze een aantal gemeenschappelijke invalshoeken die kenschetsend zijn voor de radicalisering van de Vlaamse beweging, en haar verbreding tot autonomistische “grondstroom”, tegen het Belgische Ancien Régime.

Centraal bij beiden staat beslist de verwerping van het Belgische compromis en de eindigheid van het overlegmodel, dat toch maar ten dienste staat van de francofone vertragingsstrategie. Belgie is een permanent heropvoedingsinstituut voor Vlaanderen, zo klinkt het. Rondas en Sanctorum wijzen, naast het cultureel establishment en het middenveld, ook de Vlaamse media, in casu vooral de zgn. “kwaliteitspers”, met de vinger. Voor laatstgenoemde spreker is dat zelfs de rode draad van zijn vertoog. De Vlaamse pers bezondigt zich aan politiek-correct negationisme en creëert zelfs Belgisch-nationalistische simulacres, om een term van J. Baudrillard te gebruiken.

Zowel Rondas als Sanctorum pleiten voor een herwaardering van het politiek antagonisme en het conflictmodel, als dialectisch gegeven, tegen de consensuslogica die nooit ergens landt, maar welbewust altijd in het flou artistique blijft steken. Het “Belgisch surrealisme” is daarbij een dankbaar alibi. Waar de twee sprekers –en dat is positief voor het open debat in Vlaanderen- wel van mening over verschillen, is de politieke strategie en het institutionele eindperspectief.

J. Sanctorum verdedigt vooral de breukgedachte en de paradigmatische omwenteling, die hij bijna als een historische evidentie ziet. Hij ziet geen enkel heil in de huidige onderhandelingen, die weerom een compromis zullen opleveren, of helemaal niets. Het is volgens hem aan de V-partijen, voornamelijk N-VA en VB, om een “revolutionaire” rol van voortrekker te spelen. Het einddoel is een pluralistische Vlaamse republiek in een Europa dat uit zijn 19de eeuwse kramp geraakt. Een nieuw Vlaams mediaproject zou daarin een sleutelrol van kritiek, verheldering en deconditionering moeten vervullen.

J.P. Rondas ziet daarentegen nog wel mogelijkheden in een voor Vlaanderen billijk Belgisch regime, op voorwaarde dat het democratische spel eerlijk wordt gespeeld en er een aantal institutionele kankers worden weggesneden die de francofone minderheid beschermen. Deze correctie moet vanuit Vlaanderen afgedwongen worden, niet “onderhandeld”. Het uiteindelijk bekomen confederaal model, gebaseerd op solidariteit én verantwoordelijkheid, zou dan wegen openen naar samenwerking met andere Europese regio’s of staten.

Met het nieuwe politieke seizoen in het vooruitzicht, en de moeizame regeringsonderhandelingen als achtergrond, zetten beide toespraken de toon en geven ze elk op hun wijze uitdrukking aan de grondstroom in Vlaanderen, die wellicht de volgende verkiezingen nog sterker tot uiting zal komen.

(*) Julien Borremans (Gent, 1965) studeerde architectuur (Sint-Lucas te Gent), wijsbegeerte (Universiteit van Gent) en management (Balans te Gent). Professioneel is hij al jaren in het onderwijs actief. Hij werkte onder andere met jongeren met gedragsmoeilijkheden en karakterstoornissen en met laaggeletterde volwassenen. Vanuit zijn engagement neemt hij het op voor de kansarmen in onze samenleving. Hij is ervan overtuigd dat de kansarmoede een maatschappelijk probleem is dat fel toeneemt en dat er zich een multi-etnisch subproletariaat aan het ontwikkelen is. Julien Borremans is publicist en politiek actief in onder andere het IJzerbedevaartcomité, De Wakkere Burger en Meervoud. Hij is tevens mandataris in het OCMW van Geraardsbergen.