Ontvang de nieuwsbrief op regelmatige basis
Historicus en Antwerpenaar Ivan Derycke schreef een open brief naar Bart De Wever over het Oosterweelknooppunt, dat nu blijkbaar ook de federale onderhandelingstafel heeft bereikt. U kan hem hier lezen.
Vooreerst de begeleidende mail bij de open brief
Geachte heer De Wever,
ik heb gisteren vernomen dat de Oosterweelknoop zich nu zelfs naar de federale regeringstafel heeft verplaatst.
Als bijlage bezorg ik u de nodige argumentatie om de beslissingen te doen nemen die zich opdringen, die iedere weldenkende mens van een man met historisch inzicht verwacht, n.l. het onbetaalbare en onwerkbare BAM-tracé radicaal afvoeren en kiezen voor een realistische oplossing met visie zoals het Meccano-tracé.
Ik verwijs ook nog graag naar de nieuwe publicatie:
Inge Bertels, Bert De Munck en Herman Van Goethem (eds.), Antwerpen: biografie van een stad, Meulenhoff-Manteau, 2010. Hierin komt de problematiek van de Oosterweelverbinding meermaals aan bod en wordt dit gekaderd in een algemeen gevoel van wantrouwen tegenover de (hogere) overheid enerzijds, en het anti-grootstedelijk beleid dat in Vlaanderen zo sterk onder invloed van de CVP (nu de zwaar verslagen CD&V) wordt gevoerd.
Ik neem aan dat u dit alles zeer goed aanvoelt en de moed heeft om het nodige te doen.
Met vriendelijke groeten
Ivan Derycke
De eigenlijke open brief
Antwerpen, 10 augustus 2010
Geachte heer De Wever,
u staat voor de zware taak om te proberen dit land terug op de rails te krijgen tijdens een zware economische crisis en een crisis van de instellingen. Het vertrouwen in de ‘traditionele’ politieke partijen is in Vlaanderen tot een absoluut dieptepunt gezakt, dit in tegenstelling tot Wallonië en Brussel waar de PS een merkwaardige remonte kent. Het lijkt er dus sterk op dat de Vlaming echt verandering wil.
Maar het probleem zit niet alleen op het federale niveau en de bevoegdheidsverdeling die nu wat ongelukkig is. Ook in Vlaanderen ontbreekt het op dit moment aan efficiënt en transparant beleid. Het meest verschrikkelijke voorbeeld hiervan is het dossier van de Oosterweelverbinding dat nu al meer dan tien jaar aansleept, waarvan het einde niet in zicht is en dat nu zelfs op de federale regeringsvorming weegt. Toen de NVA nog in de oppositie zat, heeft uw partijgenoot en nu huidig Vlaams parlementsvoorzitter Jan Peumans, getuigend van een grote dossierkennis, de erbarmelijke wijze van besluitvorming en het disfunctioneren van BAM aan de kaak gesteld. Nu NVA in de regering zit, moet het mij van het hart dat de situatie verre van verbeterd is, wel integendeel. Het dubbelbesluit van de Vlaamse Regering en de wijze waarop de BAM nog steeds dit dossier verder mag behandelen, moeten onvermijdelijk uitmonden in een verschrikkelijk débacle. Daarmee wint men geen tijd, maar stevent men af op complete inertie in dit dossier.
Het dossier over de aanpak van het mobiliteitsprobleem in Antwerpen werd vanaf het begin verkeerd aangepakt vanwege de weigering om een historische fout recht te zetten. De bedoeling van iedere oplossing moet zijn het doorgaand verkeer dat door de stad wordt gejaagd van de kleine ring te halen zoals de oorspronkelijke plannenmakers hadden voorzien. Inderdaad, het eerste concept voor de ontsluiting van Antwerpen met autowegen dateert van tijdens de Tweede Wereldoorlog en werd onder Duitse bezetting uitgewerkt door Ingenieur Werner Schürmann. Hij en zijn medewerkers voorzagen reeds in 1940-41:
1) Een ringboulevard die zowel de stad binnen de Brialmontvestingen als de nieuwe stad op Linkeroever met elkaar moest verbinden en ontsluiten.
2) Een kleine halve ring om het verkeer van en naar de stad te brengen. Hiervan werd duidelijk gesteld dat deze, door de snelle opeenvolging van op- en afritten en aansluitingen, niet geschikt is voor snel doorgaand verkeer maar enkel een aanvoerfunctie heeft.
3) Een grote halve ring voor het doorgaand verkeer dat aldus, zoals in alle moderne grote steden, uit de buurt wordt gehouden. (*)
We kregen enkel een halve ringboulevard (de Singel) en de kleine halve ring die aan het E-wegennet werd aangesloten. De grote halve ring werd niet gerealiseerd ondanks het feit dat de Belgische overheid in 1958 via een KB de aanleg ervan had voorzien. Hij stond ook nog lange tijd op allerlei plannen. De gevolgen zijn navenant. De kleine ring kan, zoals men al in 1940 voorzag, het verkeer niet langer aan. Het sluiten van die kleine halve ring en het opsplitsen van het doorgaand en het lokaal verkeer zoals BAM voorstelt, zal, gewoon door de keuze van dit traject, het probleem niet oplossen. Zelfs op de ‘doorgaande’ kleine ring volgen de aansluitingen elkaar zeer snel op en ergens moet alles terug bij elkaar komen en zijn er veel te korte, levensgevaarlijke weefgebieden. De enorm brede ring zal een vals beeld van toegankelijkheid geven en binnen de korste tijd loopt alles terug vast en wel in nog veel ergere mate. Dit alles, gecombineerd met de nefaste, onloochenbare gevolgen op het vlak van gezondheid (stof- en lawaaihinder), ruimtelijke ontwikkeling (verlies in vastgoedwaarde van minstens 0,5 miljard euro op het Eilandje) en het stedelijk weefsel als geheel, geeft aan dat een keuze voor het BAM-tracé niet evident is. Daarom dat de stedelijke commissie voor ruimtelijke ordening, de gemeenteraad en de burger dit tracé hebben afgewezen. Merk op dat in de GECORO ook de vertegenwoordigers van Voka en Unizo tegen het tracé hebben gestemd, daar waar beide verenigingen zich in de aanloop naar de volksraadpleging met alle mogelijke middelen als voorstanders hebben opgeworpen. Men kan zich dus afvragen wie er dus representatief is voor welk standpunt!
Is er een alternatief? Het lijkt er bijzonder sterk op dat de Meccano, opgesteld door Forum 2020, ondersteund door eminente geleerden van de universiteiten, topbedrijfleiders uit de haven, en reeds doorgepraat met alle stakeholders langsheen het traject, een zeer goed en logisch alternatief is. Het is gebaseerd op ernstig, wetenschappelijk onderbouwd, studiewerk dat u integraal op de website van Forum 2020 kunt terugvinden. Mits een modern traffic- en tolsysteem kan dit tot 50% van het verkeer op de kleine ring afvoeren. In feite is het de grote halve ring, zoals voorzien rond 1940, maar dan in het Noorden gelegd. Dit project is behoorlijk snel realiseerbaar en afwerkbaar, daar waar de uitvoering van het dubbelbesluit een straatje zonder einde is dat voor geweldige verkeersproblemen zorgt tijdens de werken. De kostprijs is 3 miljard euro en de Vlaamse regering moest zelfs toegeven dat dit een correcte schatting is. De gevolgen voor de gezondheid en op ruimtelijk vlak zijn positief. De haven wordt veel beter ontsloten dan via de Oosterweelknoop. Het is dan ook onbegrijpelijk dat de Vlaamse Regering pertinent weigert om dit correct te onderzoeken. Forum 2020 zal nu zelf nog een studie bekostigen.
Geachte heer De Wever,
u komt mij voor als een man die staat voor een no-nonsens beleid. Als u wil dat er een oplossing komt voor het mobiliteitsprobleem in de stad waar u woont, en blijkbaar nu ook voor de regeringsvorming op federaal vlak, zult u de BAM-Oosterweelverbinding moeten laten afvoeren. De geschiedenis leert ons dat het BAM-concept tien jaar geleden al een vergissing was. Errare humanum est, sed perseverare diabolicum! Nieuwe studies, nieuwe wetgeving, Europese eisen en de kritische blik van de mondige burger, hebben een dusdanige situatie doen ontstaan dat ieder weldenkend mens die de moeite doet om het dossier te bestuderen, er de waanzin van inziet. Het is een dom prestigeproject waarvan iedereen aanvoelt dat het een gevolg is van achterkamertjespolitiek. Mag ik er dan ook op rekenen dat u, om tijd te winnen, dit project onmiddellijk steekt waar het hoort: de prullenbak? En dat u, samen met dhr. Di Rupo, een stukje Franse cultuur kunt overbrengen door te stellen zoals Molière: ‘Ce ne sont que des fous, qui ne changent jamais d’avis’.
In dit dossier wint eenieder die durft uit de patstellingen te kruipen en radicaal gaat voor een vernieuwende oplossing voor het ernstige mobiliteitsprobleem rond en in Antwerpen. De Antwerpenaar zal u dankbaar zijn, evenals alle Vlamingen die snakken naar een betaalbare en haalbare oplossing binnen een redelijke termijn.
Met vriendelijke groet,
Ivan Derycke,
historicus, Borgerhout
(*) Piet Lombaerde, ‘Stedenbouw en verkeer’, in: Genootschap voor Antwerpse Geschiedenis, Antwerpen in de 20ste eeuw: van Belle Epoque tot Golden Sixties, Brasschaat, 2008, pp. 210-234 en in het bijzonder p. 229
NvdR: