Franstalige partijen pleiten voor een confederaal België. Een confederatie bestaat eigenlijk uit onafhankelijke staten, maar dat is juist wat ze NIET willen. Ze willen België 'redden' door het 'confederaal' te maken, maar dan wel met behoud van alle geldstromen, en met 1 Vlaamse tegen 2 Franse regio's. Dat is wat nu ook Denis Ducarme (MR) voorstelt, in navolging van Moureaux (PS). Moeten de Vlaamse onderhandelaars, door Ducarme uitgemaakt als politici die hun cultureel nationalisme willen opleggen, nu niet eerder een voorstel op tafel leggen voor een echte confederatie? Voor Vlaanderen, inclusief Brussel.. Dan worden onze 'landgenoten' misschien wakker uit hun 2 eeuwen misprijzen voor de Vlamingen, en is België nog te redden?

Philippe Moureaux verkondigde zijn confederaal project het laatst in Le Soir van 18 juni. (Wie het nog eens wil nalezen, zie het artikel hierover: "15 juli: of begint de vereffening van België al eerder?" Hier ... [1] ). Dat was niet de eerste keer dat hij het daarover had. Begin dit jaar had hij in een interview voor het weekblad Le Vif al verklaard dat men moet aanvaarden heel ver te gaan met het federalisme. Toen maakte hij nog de opmerking "Les Flamands nomment cela le confédéralisme. C'est un usage impropre: le confédéralisme est l'union d'Etats indépendants. Mais soit..". Eenmaal men het confederalistisch tijdperk zou binnentreden zouden nieuwe hervormingen slechts mogelijk zijn met een meerderheid van drie vierden. Nog sterkere Franstalige veto's dus. Begin november was Reynders hem al voor in het gebruik van de term 'confederatie', met de vaststelling, tijdens een interview met Le Monde, dat België nu reeds volgens de confederale logica werkt: "La logique à l'oeuvre en Belgique est celle d'une confédération."

Dat de term 'confederalisme', toegepast op België, uit Vlaanderen komt, daar heeft Moureaux een punt. Het was de toenmalige Vlaamse minister-president Luc Van den Brande die, middenin de onderhandelingen voor het Sint-Michielsakkoord in 1993 (dat van de ecotaks..), voorstelde nog veel verder te gaan, en België een confederaal land moest worden. Nu is Van den Brande niet bekend voor duidelijk woordgebruik, maar het begrip was meteen een 'hot item' in politiek België. Hij werd er toen zelfs nog op het matje voor geroepen door koning Boudewijn. In een opiniestuk op 12 januari 2007 in De Standaard is hij nog eens op zijn confederalisme terug gekomen: "Een confederale staatsopbouw dringt zich dus op. Toen ik dat in 1993 zei, brak er een storm los. Maar na verloop van jaren is het voor velen dé optie geworden. Het is zeker ook het partijstandpunt van CD&V. Ik ken de - formeel juiste - bezwaren van constitutionalisten, die stellen dat slechts afzonderlijke staten samen een confederatie kunnen vormen. Ik heb altijd gezegd dat een begrippenstrijd weinig nut heeft. Sommigen schijnen het niet juist te (willen) begrijpen. Laat het mij zeggen zoals het is. Het gaat erom het zwaartepunt van de bevoegdheden, met inbegrip van de fiscale en financiële verantwoordelijkheid en de belangrijkste sociaal-economische hefbomen over te hevelen van de federale overheid naar de twee deelstaten. De Duitstalige Gemeenschap én Brussel, onze hoofdstad, houden een speciaal statuut; de indeling van het land in vier taalgebieden blijft ook. De confederale instellingen moeten hiervan een afspiegeling zijn. Het confederale parlement en de confederale regering moeten met hun bevoegdheden het beleid van de deelstaten ondersteunen en versterken. Vanzelfsprekend is dit een ingrijpende hervorming, waarbij men doordringt tot belangrijke elementen van de statelijke bevoegdheden. Na de autonomie op cultureel en regionaal-economisch vlak, leiden financiële en sociaal-economische autonomie tot politieke autonomie van de deelstaten in de Belgische confederatie...".
Van den Brande had dus, als hij juist taalgebruik wil bevorderen, beter gesproken van een verdere voltooiing van België als federale staat (Zie b.v. het artikel: "Walter van Gerven: voltooi de staatshervorming van België tot een federale staat", hier .... [2] ). Maar goed, het verkeerd gebruik van de contradictio in terminis 'confederaal België' heeft nu ook bij onze Franstalige landgenoten grote aanhangers gevonden.

Franstaligen en confederalisme
In deze context is een zakelijk en analyserend artikel in Le Soir van 24 juni '08 zeer interessant. Het is geschreven door Vincent de Coorebyter, algemeen directeur van het Crisp (Centre de recherche et d’information socio-politiques - Centrum voor socio-politiek onderzoek en informatie, een Franstalig Belgisch onderzoekscentrum dat zich toelegt op de studie van de politieke besluitvorming in Belgisch en in Europees verband). Als 'observator' wil hij terugkomen op het begrip 'confederatie' dat Moureaux de week daarvoor gebruikte. Uiteraard is volgens hem een confederale staat een onmogelijke constructie, en bestaat er geen gradueel verschil tussen een federale staat en een confederatie, maar zijn ze van een verschillende aard. "Moureaux gebruikt dus 'een confederale basis' voor België als een metafoor". Echter, en dan komt het betoog van de Coorebyter, België heeft wel verschillende kenmerken van een confederatie die er een atypisch land van maken.
Eerste confederaal kenmerk: volledige autonomie van de deelgebieden om hun bevoegdheden uit te oefenen, geen interventierecht van het federaal niveau, enz.. De conflicten die ontstaan tussen de entiteiten zijn daardoor voornamelijk belangenconflicten (taalgebruik, vliegroutes e.d.), eerder dan bevoegdheidconflicten.
Tweede confederaal kenmerk: de bijna onbestaande directe band tussen de burger en het hoogste machtsniveau. België kiest voor een nationale Kamer en Senaat, maar we kiezen alleen uit kandidaten uit de eigen gemeenschap.
Derde confederaal kenmerk: de verplichting om bij vele wetten een meerderheid te vinden in de twee taalgroepen. In een confederatie bestaat er een echt veto, hier moet er wel niet voor alles, maar toch voor veel zaken een akkoord gevonden worden in beide taalgroepen in het Federaal en het Brussels parlement en in de paritair samengestelde ministerraad. (Ik geef slechts heel kort enkele van zijn argumenten aan die hij veel verder uitwerkt.) Dus zijn we volgens hem, toch zeker bij de Franstaligen, in de geest dichtbij een vetorecht. ('Dans l'esprit, nous sommes proches d'un droit de veto'.) En daarom hebben de Franstaligen de eenzijdige Vlaamse stemming over BHV in de Commissie op 7 november zo slecht beleefd. (Kom ik straks afzonderlijk nog even op terug.).
Moreaux voegt daar volgens hem nu een vierde confederaal kenmerk aan toe: door een ruime transfert van bevoegdheden naar de deelgebieden zouden er op federaal gebied niet veel overblijven, zoals in een confederatie. Twee van de drie bestaande confederale kenmerken komen niet van de Vlamingen, het zijn de Franstaligen die ze gevraagd hebben om de Franstalige minderheid te beschermen tegen een numerieke Vlaamse meerderheid. De confederale kenmerken zijn dus zeker niet alleen van Vlaamse inspiratie.. (Verder citeren zou ons te ver brengen. Wie zich gratis inschrijft op de website van Le Soir kan daar het hele artikel lezen: 'La Belgique (con)fédérale').

Nog even zoals beloofd terug naar de eenzijdige Vlaamse stemming over BHV. Daarover schreef 'observator' Coorebyter een artikel in Le Soir van 13 november '07. "Sinds een week spreekt men veel over 'la rupture du pacte belge'... Men moet eerst onderstrepen dat het niet de eerste keer is dat een taalgemeenschap haar gezichtspunt oplegt. Bij het ontstaan van de staat en gedurende vele decennia, was de dominantie van de ene taal op de andere zelfs de regel. Het politieke leven was het voorrecht van de Franstaligen.. Men moet tot 1863 wachten tot een volksvertegenwoordiger de eed in het Nederlands aflegt, en tot 1868 om een eerste Volksvertegenwoordiger Nederlands te horen gebruiken in de Kamer. De Franstaligen die deze 'première' in verband met de BHV-stemming aan de kaak stellen vergeten de historische achtergrond van het taalconflict in België, maar het blijft levend in het Vlaams geheugen... Bovendien is die stemming geen breuk van het federalisme, noch een stap naar confederalisme. Net het omgekeerd heeft zich voorgedaan: die stemming heeft bepaalde confederale kenmerken van het Belgisch politiek systeem uitgedaagd die de Franstaligen beschermen. .." (Op de website van Le Soir kan men het hele artikel lezen 'Variations: le confédéralisme des francophones')

Het Franstalig confederaal project
Terug naar het confederaal project van de Franstaligen vandaag. Nog Le Soir, 24 januari '08. Een zekere Henry Tulkens, professor economie en overheidsfinanciën aan de UCL schrijft een pleidooi voor confederalisme, democratie en over 'le droit du sol'. Hij betreurt daarin dat de stemming over BHV volgens de huidige federale wetgeving met een gewone meerderheid kan gebeuren. Het vetorecht van de Franstaligen zou dus fors moeten uitgebreid worden. In zijn confederalisme wordt Brussel ook fors uitgebreid, wordt het een volwaardig gewest, met grenzen die overeenkomen met zijn 'echte' stedelijke grenzen, naar het voorbeeld van de 'communauté urbaine' van Rijsel. (dit 'groter Rijsel' omvat 85 gemeenten.. De vergelijking is voor Tulkens verlokkelijk natuurlijk). De Brusselaars mogen niet gedikteerd worden door verkozenen uit Ieper, Gent of Mons die zeggen wat ze al of niet mogen doen. Klap op de vuurpijl: "het probleem van de bewoners rond Brussel is niet dat ze 'behoren' tot een Vlaamse of Franstalige gemeenschap. Het probleem ligt in het feit een eentalig territorium op te leggen aan mensen die eerder tweetaligheid wensen. De hele situatie is dus niet democratisch en discriminerend." Men moet maar durven zo liegen.. Tot slot natuurlijk nog moet het een confederatie zijn "waar de welstand in geen van de drie gewesten daalt."... (Het volledig artikel heeft de titel 'Confédéralisme, démocratie et droit du sol').

Laatste in de rij: een opiniestuk van Denis Ducarme (MR) in Le Soir van 24 juni '08, onder de titel 'Portons le projet confédéral'. (grote uittreksels hieronder), waarin hij pleit voor een confederaal België. Ducarme is sinds 5 juni 2003 liberaal volksvertegenwoordiger (MR) voor de kieskring Henegouwen. Eind vorig jaar had hij al geklaagd dat de stemming van de splitsing van BHV in de Kamercommissie de eersteklas begrafenis van 'notre fédéralisme' betekende, en we in het tijdperk aangekomen zijn van de Vlaamse diktaten. Het gaat Ducarme niet om een confederatie van onafhankelijke staten ("Les francophones n’ont aucune plus-value à espérer de la scission de la Belgique"), maar integendeel "om een project dat de solidariteit moet garanderen en België redden."... Ducarme: "Een nieuwe politiek generatie heeft het roer in handen genomen in Vlaanderen en wil zijn cultureel nationalisme opleggen... De Franstaligen moeten terug het initiatief nemen en snel hun eigen tijdslijn uitzetten, hun eigen confederaal project bedenken en dragen, een Belgisch Franstalig confederaal project dat Brussel en Wallonië verenigt naast en tegenover Vlaanderen. Een confederatie om de nuttige solidariteit te garanderen en België te redden." (dus: België redden = de transferts redden, door 'nuttige solidariteit'... Moureaux: "België interesseert ons niet meer als de interpersoonlijke solidariteit wordt afgeschaft". Zoveel is België hem waard..). Het besluit van de schrijver: "la Belgique sera confédérale ou ne sera plus." Men zou in het Frans kunnen zeggen: un projet con-fédéral d'un con-patriote...

Onderhandelen?
Het wordt dus steeds meer oorlogstaal: 2 tegen 1, een corridor door vijandig gebied, Brussel ligt gekneld in een enclave, Franstaligen moeten in meer dan BHV faciliteiten krijgen, zich verenigen tegen de Vlaamse diktaten, de veto's moeten verhoogd worden tot liefst elk onderwerp, de transferts moeten eeuwig op het huidig niveau doorgaan, enz. enz.. Vraag aan de Vlaamse politici: wat valt daar nog te onderhandelen, als u alweer uitgemaakt wordt voor rotte vis, dit keer dat wij hen een cultureel nationalisme willen opleggen? Wordt niet stilaan de enige mogelijkheid: leg uw eisen op tafel voor een echte confederatie? Voor een zelfstandig Vlaanderen, maar wel inclusief Brussel.. Dan pas worden ze wellicht wakker uit hun bijna twee eeuwen durende misprijzen voor de Vlamingen? Wellicht is dat de enige mogelijkheid om België te redden, en kan er dan gepraat worden over de voltooiing van België tot een volwaardige federale staat? Er is daar slechts één enkele voorwaarde aan verbonden, meer niet: de Franstalige politici moeten vrede willen sluiten, en hun expansieplannen inpakken. Is dat dan voor hen zo moeilijk?

---

Appel aux francophones : « Portons le projet confédéral »
Le Soir Mardi 24 juin 2008
Carte blanche Denis Ducarme Député fédéral (MR) - uittreksels

... Les démocrates-chrétiens flamands cultivent, sans embarras, une schizophrénie politique faite de surenchères régionalistes et de stabilisations fédérales, à l’image des positions radicales prises par la nouvelle présidente du CD&V et des accommodements de forme et de façade affichés par Yves Leterme, sous la surveillance de tous les autres partis flamands, traversés de part en part par le mouvement national flamand, prompts à souligner la faille qui verrait le Premier ministre se démarquer, un peu, de la ligne politique flamando-flamande. Les partis flamands se sont mis d’accord sur l’essentiel de leur projet pour la Belgique et l’étendue des régionalisations souhaitées, renvoyant pour le reste un peu dédaigneusement à leurs études les critiques des institutions européennes ou onusiennes s’étant penchées sur les dérives discriminatoires du système politique flamand. Sans jamais non plus le moindre embarras à ce niveau, maîtres qu’ils estiment être chez eux. Ils ne reculeront pas non plus sur BHV et ne remettront plus leurs diverses certitudes en question. Qui pourrait croire que l’autonomie et la primauté au droit du sol ne sont pas pour aujourd’hui et pour demain leurs priorités ?
Les francophones, eux, semblent meubler le temps de réactions mesurées, nous demeurons ouverts au dialogue, toujours « demandeurs de rien », intransigeants, mais sans guère d’illusions, sur le respect des droits des francophones et sur BHV. Nous affichons publiquement l’espoir d’une issue, nous figeant à travers les « conflits d’intérêt » et prochaines « sonnettes d’alarme » dans une posture défensive et dans un rictus plaintif et scandalisé. L’électorat francophone ne nous facilite pas la tâche, notre opinion demeurant parfois aveuglément fidèle à la Belgique unitaire de grand-papa, allant de manière surréaliste jusqu’à plébisciter encore un homme politique flamand à la première place d’un sondage politique récent...
Une nouvelle génération politique a pris la main en Flandre et entend imposer son nationalisme culturel. Qui n’a pas compris cela ? L’opinion francophone se doit de mûrir rapidement et le niveau politique de lui dire enfin que nous sommes entrés dans un autre âge belge, en ce sens-là, Philippe Moureaux a raison. En demeurant recroquevillés sur nous-mêmes, attentistes et sur la défensive, cramponnés aux vieux symboles d’une Belgique qui n’existe plus, les francophones ne se donnent pas les moyens de préparer la Belgique post-fédérale. En refusant d’ouvrir les yeux, nous acceptons indirectement l’architecture qu’en dessineront pour nous les Flamands de Belgique, bien prêts, le crayon déjà taillé. Les francophones doivent reprendre l’initiative et tracer rapidement leur propre ligne du temps, imaginer et porter leur propre projet confédéral, un projet confédéral belge francophone, réunissant Bruxelles et la Wallonie à côté et face à la Flandre. Un projet confédéral pour garantir les solidarités utiles et sauvegarder la Belgique, seule issue vraisemblable à sa persistance, car à terme, la Belgique sera confédérale ou ne sera plus. D’ici les élections régionales, il nous faut pleinement intégrer cette réalité pour préparer et inventer le confédéralisme belge.