De auteurs van 'Het gekooide Vlaanderen' (DS 1/10/09) hebben ergens wel gelijk. Vlaanderen heeft inderdaad een identiteitsprobleem. Maar misschien ligt dat wel ergens anders dan waar zij dat zo hardnekkig willen zien liggen.

We kennen al sinds decennia een debat tussen - laten we ze even grof vereenvoudigd én partijdig omschrijven - de 'politiek pseudo-correcte garde' en de eerder makke 'Vlaamsgezinden en democraten', lui met meestal teveel pleinvrees en een permanente druk van de verre rechterzijde, maar recent ook een sterk groeiende bijval voor interculturalisme - als alternatief voor het multiculturalisme.

Het centrale verhaal van dat miskende, zoekende Vlaanderen heeft zijn wortels in de strijd voor verdere ontvoogding - tegenin al die unitaire mooipraters die geen noemenswaardige problemen meer zien op het Belgische niveau maar die manifest stekeblind zijn voor de tegenovergestelde bekentenissen van Rudy Demotte, Eric Domb en Alain Destexhe. De laatste jaren wordt die strijd ook uitgevochten op de tegenstelling tussen multiculturalisme en interculturalisme.

Interculturalisme - mijn voorkeur en mijn persoonlijk leven - wil alle culturen hier maximale vrijheid geven en hun kwaliteiten kunnen aanspreken, maar wel binnen de beperkingen van de universele mensenrechten en de democratische rechtsorde. Culturen met gebruiken die daarmee strijdig zijn, mogen hier dus slechts 'deels' beleefd kunnen worden.

Interculturalisme legt namelijk minimale beperkingen op aan de openheid naar andere culturen: die zijn alle even respectabel, maar enkel in die mate dat ze geen inbreuken op de democratische basiswaarden impliceren! Interculturalisme staat dus - om maar één actuele vraag te bespreken - zeker niet voor het beaat aanvaarden van de hoofddoek. Integendeel, het vraagt juist een kritisch onderzoek, met aandacht voor alle relevante argumenten, voor alle motivaties en dus ook voor de bescherming van de zwakkeren (in casu meisjes en vrouwen). Naast de vrije keuze van duizenden, kampen duizenden andere moslima's met druk, geweld en zelfs moord. In een democratie mogen dezen niet van het kastje naar de muur gestuurd worden, zeker niet wanneer gerecht zo extreem traag en slecht werkt, en zelfs vele discriminaties - zoals die welke Demotte in Brusselse ziekenhuizen erkende - niet eens wil vervolgen.

Interculturalisme bouwt voort op denkers zoals Amin Maalouf (‘Les identités Meurtières’) en Susan Moller Okin ('Is Multicutluralism bad for Women?'), Michael Ignatieff, en dichterbij ook een Afshin Elian en een Peter De Roover ('Waarde Landgenoten').

Multiculturalisme verschilt daar sterk van. Beide willen weliswaar andere culturen respecteren, maar de wijze waarop verschilt als dag en nacht.

Dat multiculturalisme wordt door de multiculti's met twee verschillende definities in de strijd geworpen. Enerzijds is het een realiteit (een sociologisch gegeven) die niemand zou mogen terugdraaien. Anderzijds wordt het als een ‘hogere’ ethische norm gebracht (een normatief gegeven). Iets waar geen enkele democraat tegen zou kunnen zijn. Dit argument gooit dus twee verschillende zaken op één hoop: een objectieve observatie en een subjectieve normatieve keuze. En erger: men misbruikt de objectieve realiteit om elke niet-multiculturalistische normatieve keuze met pek en veren te bekladden, en uit te sluiten.

Multiculturalisme (als normatief principe) is dus een weliswaar verleidelijk, maar wel gevaarlijke waanidee. Het zet diegenen die erin geloven lelijk op het verkeerde been. Het is ook schadelijk voor migranten en hun nakomelingen: het suggereert namelijk dat men trouw kan blijven aan alle fundamentele regels van het land van herkomst. Zoiets is natuurlijk een gevaarlijke idiotie. Soms zijn er onoverbrugbare en zware tegenstellingen. Het Europese Hof voor de rechten van de Mens stelde niet voor niets dat de sharia onverzoenbaar is met de democratie! Daarmee verwees ze naar de sharia in de (wereldwijd) dominante interpretaties. Men kan effectief geen twee te sterk verschillende regels respecteren. Dat leidt tot zware botsingen. De onverzoenlijkheden tussen islamitisch recht en de seculiere, democratische rechtsorde zijn gewoon te groot. Verdeel maar eens een erfenis van een persoon met twee zonen en twee dochters op een manier die tegelijk de sharia respecteert en onze wetten. Onmogelijk!

Niettemin dat, zoeken zovele Vlamingen en Vlaamse organisaties naar de manier waarop zij hun steentje kunnen bijdragen tot het vreedzame samenleven van alle Vlamingen, nieuwe(re), jongere en oudere en een evenredige participatie van de nieuwe Vlamingen. We staan daarbij open voor de verrijking die zij ons kunnen bieden, maar we zijn niet blind voor de gevaren die uitgaan van sommige nieuwkomers. Denk daarbij gerust aan die vermeende moderne moslims van het zo bewierrookte 'Muslims of Europe Charter'. (1) Die vragen bij alle conflicten tussen religieuze en seculiere regels een uitzonderingsregime: "Whenever there is a conflict with regard to certain laws and matters that are specific to religion, the relevant authorities should be approached in order to arrive at suitable and viable solutions." Interculturalisme vraagt zich dus af, samen met Lukas Vander Taelen, (2) waarom we niet durven "opkomen voor wat eigenlijk essentieel is: respect voor de wetten en de waarden van het land waarin wij leven?" (DS 30/09/09). Voor ons zijn de seculiere, democratische rechtsorde en de universele mensenrechten hogere waarden dan het de facto als gelijkwaardig beschouwen van alle culturen (zoals multiculturalisten dat doen).

Maar goed, ieder zijn keuze. De mijne en die van de brede Vlaamse Beweging verschillen hierin dus fundamenteel van die van de ondertekenaars van 'Een gekooid Vlaanderen'. (3) Ook tegenover hen moeten we ons daarom afvragen hoe we op een assertieve manier kunnen duidelijk maken dat wij durven verdedigen wat wij als democraten, en als democratische meerderheid belangrijk vinden. Doch zolang we dat niet voluit doen, zitten we inderdaad met een probleem.

(1) Zie het artikel 'Europese moslimorganisaties tekenen een dubbelzinnig charter' [1]

(2) Lukas Vander Taelen: 'De getto's van Brussel' [2] (DS 30.09.09)

(3) 'Het gekooide Vlaanderen' [3] (DS 1/10/09)